Fikrim Damka ve Fatma Taçi Seçilen İsimler Arasında

Kosova, 27 yıl önce bugün, 12 Haziran 1999’da NATO güçlerinin ülkeye girmesi ve Sırp-Yugoslav birliklerinin çekilmesiyle yeni bir tarihi döneme adım attı. Bu gelişme, Kosova’daki Arnavut sivil halka yönelik şiddet, baskı ve etnik temizliğin sona erdiği gün olarak tarihe geçti. Bu tarihi günün yıl dönümü dolayısıyla Almanya’daki Kosova Büyükelçiliği, özgürlüğün ilk anlarına ait fotoğraflar paylaşarak, Kosova’nın barışa, demokrasiye ve devlet kurumlarının inşasına uzanan yolculuğunun başlangıcını hatırlattı. Büyükelçiliğin paylaşımında, “Bu fotoğraflar, Kosova’nın 27 yıl önce özgürlük dönemine adım attığı günün anılarını yeniden canlandırıyor. 12 Haziran 1999’da NATO birliklerinin, aralarında Alman Bundeswehr askerlerinin de bulunduğu güçlerin Kosova’ya girmesi ve Sırp-Yugoslav kuvvetlerinin çekilmesiyle, Kosova halkına yönelik şiddet, baskı ve etnik temizlik dönemi sona erdi. Böylece ülke, barış, demokrasi ve daha güvenli bir gelecek inşa etme yoluna girdi.” ifadelerine yer verildi. Kosova’nın diplomatik temsilciliği, açıklamasında özgürlük mücadelesine katkı sağlayanlara da saygı ve minnetlerini dile getirdi. Açıklamada, “Bu özel günde, Kosova Kurtuluş Ordusu’nun (UÇK) kahramanlığını ve Kosova’nın özgürlüğü, barışı ve güvenliği için müttefiklerin oynadığı belirleyici rolü derin bir saygı ve minnetle anıyoruz. Özgürlük uğruna hayatını veren şehitlerimizin aziz hatırası sonsuza dek yaşayacaktır. Dostlarımıza ve müttefiklerimize şükranlarımız daimdir.” denildi.

Arnavutluk Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı Bajram Begaj, bugün Kosova Cumhuriyeti’ne resmi bir ziyaret gerçekleştirecek. Kosova Polisi, sosyal medya üzerinden yaptığı açıklamada, bir günlük ziyaret kapsamında kamu düzeni ve güvenliğinin sağlanmasının yanı sıra, Cumhurbaşkanlığı konvoyunun hareketi ve heyetin Kosova’daki programı süresince trafik akışının düzenleneceğini duyurdu. Açıklamada, “12 Haziran 2026 tarihinde akşam saatlerinde Arnavutluk Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı Bajram Begaj, Kosova Cumhuriyeti’ne resmi ziyarette bulunacaktır. Bu vesileyle Kosova Polisi, ziyaret süresince kamu düzeni ve huzurunun korunması ile eskortun hareketi ve heyetin ülkedeki programı sırasında trafik düzenlemesini sağlayacaktır.” denildi. Cumhurbaşkanı Begaj’ın bugün öğleden sonra Vırmiça Sınır Kapısı’ndan Kosova’ya giriş yapması ve resmi programını tamamlamasının ardından aynı gün akşam saatlerinde ülkeden ayrılması öngörülüyor. Kosova Polisi, konvoyun güzergâhı boyunca serbest geçişin sağlanabilmesi amacıyla, eskortun geçeceği bazı yol kesimlerinde kısa süreli ve geçici trafik durdurmaları uygulanacağını bildirdi. Gerektiğinde araç trafiğinin alternatif güzergâhlara yönlendirileceği de belirtildi. Polis, vatandaşlar ve trafikte seyreden sürücülerden anlayış ve iş birliği göstermelerini istedi.

Batı Balkan ülkelerinin Avrupa Birliği'ne üyelik sürecinin hızlandırılmasına yönelik tartışmalar sürerken, Kosova'nın bu süreçte geride kalıp kalmayacağı sorusu yeniden gündeme geldi. Geçtiğimiz hafta Karadağ'ın Tivat kentinde düzenlenen Avrupa Birliği ile Batı Balkanlar liderler zirvesinde ele alınan konuya ilişkin tartışmalar devam ederken, Fransa, Almanya ve Benelüks ülkeleri (Belçika, Hollanda ve Lüksemburg) tarafından hazırlanan yeni bir belge, genişleme sürecine ilişkin farklı seçenekleri yeniden gündeme taşıdı. Özgür Avrupa Radyosu'nun ulaştığı belgeye göre, Avrupa Birliği'ne katılacak yeni ülkelerin, mevcut 27 üye ülkeye kıyasla daha sınırlı haklara sahip olmaları öngörülüyor. Kosova, aday statüsü bulunmayan tek genişleme ülkesi Kosova, AB genişleme sürecine dahil ülkeler arasında yer alsa da henüz resmi aday ülke statüsüne sahip değil. Bu durum, Batı Balkanlar ve Doğu Ortaklığı ülkeleri arasında Kosova'yı farklı bir konuma yerleştiriyor. Şubat 2008'de bağımsızlığını ilan eden Kosova'nın devlet statüsü, Avrupa Birliği'nin beş üyesi olan İspanya, Yunanistan, Romanya, Slovakya ve Güney Kıbrıs tarafından tanınmıyor. Kosova, Aralık 2022'de AB üyeliği için resmi başvuruda bulunmasına rağmen, bu başvuru bugüne kadar Avrupa Birliği kurumlarında resmi olarak ele alınmadı. Aday ülke statüsü verilmesi için ise 27 üye ülkenin oybirliği gerekiyor. Kosova hükümeti, yaklaşık dört yıldır bekleyen başvurusunun değerlendirilmesi ve adaylık sürecinin başlatılması çağrısını düzenli olarak yineliyor. Üç ayrı öneri AB'nin genişleme stratejisinde değişikliğe işaret ediyor Son haftalarda Avrupa'nın önde gelen başkentlerinden genişleme politikasına ilişkin üç farklı belge ortaya çıktı. Almanya Başbakanı Friedrich Merz, mayıs ayında Batı Balkan ülkeleri ile Moldova'ya Avrupa Birliği'nde gözlemci statüsü verilmesini, Ukrayna'nın ise oy hakkı olmaksızın "ortak üye" statüsü kazanmasını önermişti. Bunu, Batı Balkan ülkeleri ile Moldova'nın kademeli entegrasyonunu öngören Fransız-Alman önerisi izledi. Son olarak Fransa, Almanya, Belçika, Hollanda ve Lüksemburg tarafından hazırlanan üçüncü belge ise yeni üyelerin tam üyelik sonrasında bazı haklarının sınırlandırılmasını gündeme getirdi. Kosova için kapı tamamen kapanmış değil Avrupa İstikrar Girişimi'nden Adi Çerimagiç, Brüksel'de ve Avrupa başkentlerinde Kosova'nın üyelik başvurusunun ciddi şekilde ele alınmadığını belirterek, genişleme sürecini hızlandırmaya yönelik mevcut önerilerin Kosova'yı büyük ölçüde dışarıda bıraktığını söyledi. Çerimagiç'e göre Kosova, Avrupa Birliği'nin "liyakate dayalı genişleme" ilkesinden uzaklaştığının en açık örneğini oluşturuyor. "Kosova, Batı Balkanlar'da üyelik başvurusunda bulunmuş olmasına rağmen aday statüsü alamayan tek ülke konumunda bulunuyor. Avrupa Komisyonu'nun değerlendirmelerine göre Bosna Hersek'ten daha hazırlıklı olmasına rağmen, Bosna Hersek aday statüsü ve müzakere sürecinin başlatılması kararı alırken, Kosova'nın ilerlemesi göz ardı ediliyor" ifadelerini kullandı. Avrupa Dış İlişkiler Konseyi'nden genişleme uzmanı Engjëllushe Morina ise Kosova için Avrupa yolunun halen açık olduğunu savunuyor. Morina, Kosova'nın aday statüsü bulunmamasına rağmen SEPA ödeme sistemi, Yeşil Koridorlar girişimi ve roaming ücretlerinin kaldırılması gibi birçok Avrupa Birliği programına dahil edildiğini hatırlattı. Morina'ya göre, Fransız-Alman belgesinde AB üyeliğini hedefleyen tüm ülkelerden söz edilmesi, Kosova'nın da diğer aday ülkelerle eşit şekilde değerlendirildiğinin bir göstergesi. Destekçi ülkelerden Kosova için daha fazla girişim çağrısı Adi Çerimagiç, Kosova'nın üyelik başvurusunun ikinci plana atılmaması gerektiğini belirterek, Priştine'yi destekleyen AB üyesi ülkelerin başvurunun resmen ele alınması için daha fazla çaba göstermesi gerektiğini söyledi. Qerimagiq, "Kosova en az Bosna Hersek kadar eşit muamele görmelidir. Diğer ülkelerin başaramadığı alanlarda ilerleme kaydeden Kosova'nın bu başarısı ödüllendirilmeli, görmezden gelinmemelidir" değerlendirmesinde bulundu. Uzmanlara göre, Kosova'nın kurumlarını güçlendirmesi, Büyüme Planı kapsamındaki yükümlülüklerini yerine getirmesi ve reform sürecini sürdürmesi halinde, üyelik başvurusuna henüz yanıt verilmemiş olsa bile Avrupa yolunda ilerleme kaydetmesi mümkün olabilecek.

12 Haziran Prizren’in Kurtuluş Günü, bugün çeşitli etkinliklerle kutlanıyor. Bu kapsamda Prizren Belediye Meclisi, düzenlediği tören oturumuyla kentin özgürlüğe kavuşmasının yıl dönümünü andı. Tören oturumuna meclis üyelerinin yanı sıra Prizren Belediye Başkanı Shaqir Totaj, Türkiye Cumhuriyeti Prizren Başkonsolosu Fatih Topçu, Esnaf Derneği Başkanı Varis Xhejlani ile çok sayıda kurum ve kuruluş temsilcisi katıldı. Prizren Belediye Meclisi’nin tören oturumu, şehitler anısına yapılan saygı duruşu ve Kosova Milli Marşı’nın okunmasıyla başladı. Günün anlam ve önemine ilişkin konuşmalar yapan Meclis Başkanı Simir Krasniqi ile siyasi grup başkanları, özgürlüğün kazanılmasına katkı sağlayanları saygı ve minnetle andı. Konuşmacılar, verilen mücadelenin genç nesillere örnek teşkil ettiğini vurguladı. Tören oturumunda, Türk siyasi partilerinin meclis üyeleri adına Onur Kovaç da bir konuşma yaptı. Kovaç, 12 Haziran’ın savaşın karanlığından özgürlüğün aydınlığına geçişi simgeleyen tarihi bir gün olduğunu belirterek, bugün sahip olunan barış ve huzurun büyük fedakârlıklar sonucunda kazanıldığını ifade etti. Kosova halkının özgürlük mücadelesinde UÇK’nın ortaya koyduğu kararlılık ile NATO müdahalesinin barışın tesisine sağladığı katkının tarihî önemine dikkat çeken Kovaç, özgürlük uğruna hayatını kaybeden tüm şehitleri rahmet, minnet ve saygıyla andı. Oturumun son konuşmacısı olan Prizren Belediye Başkanı Shaqir Totaj ise 12 Haziran’ın Prizren için özgürlüğün ve birlikteliğin simgesi olan önemli bir tarih olduğunu söyledi. Özgürlüğün yalnızca bir güne sığmayacak kadar değerli ve uzun bir sürecin sonucu olduğuna dikkat çeken Totaj, herkesin bu kazanımı daha ileriye taşımak için ne kadar katkı sunduğunu sorgulaması ve bu doğrultuda daha fazla çaba göstermesi gerektiğini ifade etti. Prizren’in çok etnili yapısıyla farklı kültürlerin bir arada yaşadığı örnek bir şehir olduğunu vurgulayan Totaj, bu özelliğin korunması ve gelecek nesillere aktarılmasının önemine işaret etti. Prizren Belediye Başkanı Shaqir Totaj, konuşmasının sonunda tüm Prizrenlilerin Kurtuluş Günü’nü kutladı.

Kosova'nın Ankara Büyükelçiliği’nde  7 Haziran seçimleri ardından gerçekleşen oy sayımı tamamlandı. Sonuçlara göre: Kosova Demokratik Türk Partisi-KDTP: 36 oy (%72) Vetvendosje Hareketi-LVV: 11 oy (%22) Kosova Demokratik Birliği (LDK) 2 oy (%4) IRDK: 1 oy MSK, yurt dışı oylarının farklı ülkelerdeki temsilciliklerde sayılmaya devam ettiğini ve sürecin tamamlanmasıyla birlikte genel tabloya dahil edileceğini bildirdi. Yetkililer, şu anki verilerin geçici olduğunu ve tüm diplomatik temsilciliklerdeki sayım tamamlandıkça sonuçların değişebileceğini vurguluyor.

  Merkez Seçim Komisyonu-MSK, yurt dışı oylarının sayım sürecinin başladığını ve diplomatik temsilciliklerde kullanılan oyların kademeli olarak işlendiğini açıkladı. Perşembe günü başlayan süreçte, yurt dışında yaşayan Kosovalı vatandaşların oy kullandığı 30 diplomatik temsilcilikteki sandıklar sayılıyor. MSK’nin son güncellemesine göre, toplam 47 sandıktan 13’ü sayıldı ve bu da diplomatik temsilcilik oylarının %27,66’sına karşılık geliyor. İlk sonuçlara göre siyasi partiler arasında belirgin bir tablo oluştu:  Vetëvendosje Hareketi: %83,82 Kosova Demokratik Partisi (PDK): %7,49 Kosova Demokratik Birliği (LDK): %5,97 Kosova’nın Geleceği İçin İttifak (AAK): %1,60 MSK, yurt dışı oylarının sayımının önümüzdeki günlerde devam edeceğini ve tüm diplomatik temsilciliklerdeki oyların tamamlanmasının ardından nihai sonuçların netleşeceğini bildirdi.  

Britanya’nın Priştine Büyükelçisi Jonathan Hargreaves, Kosova’nın Sırp çoğunluklu belediyelere yönelik özyönetim konusunda verdiği uluslararası taahhütleri yerine getirmesinin önemine dikkat çekti. KosovaPress’e konuşan Hargreaves, Kosova’nın özellikle Brüksel ve Ohri süreçlerinde, Sırp çoğunluklu belediyeler için anlamlı bir özyönetim modeli oluşturulması yönünde taahhütlerde bulunduğunu hatırlattı. “Bildiğiniz gibi Kosova, özellikle Brüksel ve Ohri’de, Sırp çoğunluklu belediyeler için anlamlı bir özyönetim biçimi konusunda taahhütlerde bulundu. Bunun hayata geçirilmesinin birçok yolu olduğuna inanıyorum” dedi. Hargreaves, Kosova’nın mevcut önerileri yeterli görmemesi halinde yeni ve somut öneriler sunabileceğini, ancak daha önce kabul ettiği yükümlülükleri yerine getirmesi gerektiğini vurguladı. “Önemli olan, Kosova’nın bu taahhütlerini yerine getirmesi ve somut öneriler ortaya koymasıdır. Eğer şimdiye kadar sunulan önerileri beğenmiyorsa, daha önce kabul ettiği yükümlülükleri karşılayacak başka öneriler sunabilir” ifadelerini kullandı. İngiliz diplomat, bu konuda ilerleme sağlanmasının yalnızca diyalog süreci açısından değil, Kosova’yı destekleyen ülkelerin güveninin güçlendirilmesi bakımından da önemli olduğunu söyledi. Hargreaves, Sırp çoğunluklu belediyelere yönelik bir birlik veya özyönetim modeline ilişkin ilerlemenin, Kosova’ya verilen uluslararası desteği daha da güçlendireceğini belirterek sözlerini şöyle tamamladı: “Bir tür birlik ya da özyönetim modeline yönelik ilerleme kaydedilmesi, bu süreci daha güçlü şekilde desteklememiz konusunda bize daha fazla güven verecektir.”  

Almanya'nın Priştine Büyükelçisi Rainer Rudolph, KosovaPress'e verdiği özel röportajda, ülkenin kuzeyindeki gelişmeleri değerlendirdi. Rudolph, yılın başında gerçekleştirdiği ilk kuzey Kosova ziyaretinde, dört kuzey belediyesinde yönetim değişiminin sakin ve profesyonel bir şekilde gerçekleştiğini gözlemlediğini söyledi. “Bu yılın başında, yeni belediye başkanlarının göreve başlamasının hemen ardından kuzeye ilk ziyaretimi gerçekleştirdim. Dört kuzey belediyesinde yönetim geçişinin sakin ve profesyonel biçimde gerçekleştiğini görmek memnuniyet vericiydi” dedi. Alman Büyükelçi, Kosova yasalarının ülkenin tamamında geçerli olduğunun tartışmaya açık bir konu olmadığını vurguladı. “Hiç kimse Kosova yasalarının Kosova'nın tüm topraklarında geçerli olduğunu sorgulamıyor. Bu tartışmasız bir gerçektir” ifadelerini kullandı. Ancak Rudolph, bölgenin hassas geçmişi göz önünde bulundurulduğunda, yasaların uygulanmasının vatandaşların günlük yaşamını olumsuz etkilememesi gerektiğine dikkat çekti. Rudolph ayrıca, yılın başında yabancılar yasasının uygulanmasına ilişkin yürütülen temaslarda aktif rol aldıklarını belirterek, Kosova Başbakanı Albin Kurti ile AB Özel Temsilcisi Peter Sørensen arasında varılan uzlaşıyı memnuniyetle karşıladıklarını ifade etti. Rudolph’un açıklamaları, Kosova’nın kuzeyinde hukuk düzeninin uygulanması ile yerel halkın günlük yaşamı arasında dengeli bir yaklaşımın sürdürülmesi gerektiğine yönelik uluslararası toplumun tutumunu bir kez daha ortaya koydu.

İsviçre, Kosova’daki KFOR misyonuna katılımını 2029 yılının sonuna kadar uzatma kararı aldı. İsviçre Parlamentosu’nun alt kanadı olan Ulusal Konsey, daha önce üst kanat tarafından da desteklenen tasarıyı 129 lehte ve 61 aleyhte oyla kabul etti. Kararla birlikte İsviçre’nin KFOR bünyesindeki azami asker sayısı da artırıldı. Mevcut durumda KFOR kapsamında görev yapan Swisscoy birliğinin azami personel sayısı 300 askere çıkarıldı. Yasa tasarısına göre, görev süresi boyunca ihtiyaç duyulması halinde İsviçre Federal Konseyi kontenjanı artırabilecek. Hükümetin talep ettiği ilave 30 askerlik esneklik payı, parlamentoda yapılan değişiklikle 85 askere yükseltildi. Parlamentonun ilgili komisyonu adına konuşan Isabelle Chappuis, Avrupa’daki güvenlik ortamının hızla değiştiğine dikkat çekerek şu değerlendirmede bulundu: “Avrupa’daki güvenlik bağlamı sürekli değişiyor. İsviçre’nin ortakları, Balkanlar’daki asker sayılarını başka bölgelere kaydırmak zorunda kalabilir. Bu nedenle İsviçre’nin hızlı şekilde tepki verebilmesi gerekiyor.” Karar kapsamında ayrıca, mevcut uygulamada olduğu gibi, bakım ve lojistik faaliyetleri için geçici olarak 50 askere kadar, birliklerin kendi güvenliğini sağlamak amacıyla ise 20 askere kadar ek personel görevlendirilebilecek.    

Kosova’da Türk kültür, sanat, eğitim ve basın-yayın faaliyetlerinin İkinci Dünya Savaşı sonrası yeniden canlanışının 75. yılı dolayısıyla, Prizren’de bulunan Doğru Yol Türk Kültür ve Sanat Derneği’nde anlamlı bir program düzenlendi. Doğru Yol Türk Kültür ve Sanat Derneği binasında gerçekleştirilen etkinliğe çok sayıda davetli katıldı. Prizren’de 1951 yılında kurulan ve Türk kültürünün yaşatılmasında öncü rol üstlenen dernek, bu özel programla Kosova’daki Türk toplumunun kültürel, sanatsal, eğitim ve basın-yayın alanındaki 75 yıllık birikimine dikkat çekti. Program, saygı duruşu ile Kosova ve Türkiye milli marşlarının okunmasının ardından başladı. Açılış ve selamlama konuşmalarının ardından, “İkinci Dünya Savaşı Sonrası Kosova’da Türk Kültür-Sanat, Eğitim ve Yayın-Basını 75. Yılında” başlıklı oturum gerçekleştirildi. Oturumda Bedrettin Koro, İskender Muzbeg, Zeynel Beksaç, Zeynelabidin Ustaibo ve Esin Muzbeg konuşmacı olarak yer alırken, oturum başkanlığını Taner Güçlütürk yaptı. Katılımcılar, Kosova’daki Türk toplumunun savaş sonrası dönemde kültür, eğitim, sanat ve basın-yayın alanlarında gösterdiği gelişimi ve bu süreçte yaşanan önemli dönüm noktalarını değerlendirdi. Etkinlik, Doğru Yol Türk Kültür ve Sanat Derneği’nin ev sahipliğinde; "Zübeyde Hanım" Kosova Türk Kadınlar Derneği, GERÇEK Kültür Sanat Spor Derneği, Kosova Türk Öğretmenler Derneği, Kosova Türk Yazarlar Derneği ve Yunus Emre Enstitüsü’nün katkılarıyla ortaklaşa düzenlendi. Tarihî fotoğraflar ve değerli sunumlarla zenginleştirilen programda, Kosova’daki Türk kültürü, eğitimi, sanatı ve basın-yayınının köklü mirası bir kez daha hatırlatılırken, bu zengin birikimin gelecek nesillere aktarılmasının önemine vurgu yapıldı.RTK