Kosova Demokratik Birliği (LDK), 7 Haziran seçimlerinin galibi olan Kendin Karar Al Hareketi (LVV) ile yeni devlet kurumlarının oluşturulmasını sağlayacak bir anlaşma için iş birliği yapmaya hazır olduğunu açıkladı. Ancak gözlemciler, LDK Genel Başkanı Lumir Abdixhiku liderliğindeki partide yaşanan iç bölünmeler nedeniyle böyle bir anlaşmanın çözüm getireceği konusunda şüphelerini koruyor.
LDK Genel Başkan Yardımcısı Lufti Haziri, Özgür Avrupa Radyosu'na yaptığı açıklamada, 30 Temmuz'da gerçekleştirilen parti kurultayında, LDK'nın Başbakan Vekili Albin Kurti liderliğindeki LVV ile kurumların oluşturulması sürecinde iş birliği yapması konusunda uzlaşı sağlandığını söyledi.
"İlke olarak anlaşmaya vardık. Kurultay da LDK'nın kurumların oluşturulması sürecine katkı sağlayacağını ve Kosova'nın yeniden seçime gitme ihtimalini önlemek için sorumluluk üstleneceğini teyit etti." dedi.
LDK ile LVV arasındaki olası koalisyon görüşmeleri, LDK içindeki bazı yetkililerin seçim sonuçlarından duydukları memnuniyetsizlik nedeniyle Genel Başkan Lumir Abdixhiku'nun görevden alınmasını talep etmesi üzerine 15 Temmuz'da askıya alınmıştı.
Abdixhiku görevden alma girişimini atlattı ancak parti içinde yapılan oylamada ortaya çıkan destek ve muhalefet, LDK'daki görüş ayrılıklarının devam ettiğini gösterdi. Bu durum hem parti yöneticileri hem de siyasi analistler tarafından açık bir şekilde dile getiriliyor.
Bu nedenle, LDK'nın 18 milletvekilinin LVV ile olası bir anlaşma konusunda ortak bir tutum benimsemesi önemli bir zorluk olarak görülüyor. Zira bu milletvekilleri arasında Abdixhiku'nun görevden alınmasını destekleyen isimler de bulunuyor.
Kosova Cumhurbaşkanı Vekili Albulena Haxhiu, Cuma günü parlamentodaki siyasi parti temsilcileriyle yaptığı görüşmenin ardından düzenlediği basın toplantısında, Abdixhiku'nun kurumların oluşturulmasına ilişkin görüşmeler üzerindeki askıya alma kararını kaldıracağını açıklamasını olumlu bir gelişme olarak değerlendirdi.
Haxhiu, 7 Haziran seçimlerinden sonra oluşacak kurumların kurulabilmesi için bu görüşmelerin sürdürülmesinin büyük önem taşıdığını belirtti.
"Bu toplantılar mutlaka yapılmalı ve sürdürülmelidir. En üst düzeyde çaba ve ciddiyet gösterilerek ülkenin cumhurbaşkanının seçilmesi konusunda uzlaşmaya varılması son derece önemlidir." ifadelerini kullandı Haxhiu.
Ancak LVV ile LDK arasında bir anlaşma ihtimali hâlâ netlik kazanmış değil. Oysa Kosova Meclisi'nin kuruluş oturumuna bir haftadan az süre kaldı. Oturumun 6 Ağustos'ta yapılması planlanıyor.
Meclisin kurulmasıyla birlikte yeni hükümetin oluşturulması ve cumhurbaşkanının seçilmesine ilişkin anayasal süreler işlemeye başlayacak. Yeni yasama döneminin milletvekilleri, Meclisin kurulmasından itibaren 60 gün içinde yeni devlet başkanını seçmek zorunda olacak.
Haziri: LDK, ilkesel konuları 24 saatte sonuçlandırabilir
Kurultayda Lumir Abdixhiku'nun genel başkan olarak görevine devam etmesi onaylandı ancak oylama parti içindeki bölünmeyi de açıkça ortaya koydu.
Abdixhiku'nun görevine devam etmesine 170 delege "evet", 152 delege "hayır" oyu verirken, 5 delege çekimser kaldı.
Haziri, parti içindeki görüş ayrılıklarına rağmen LDK'nın seçimlerin birincisi olan LVV'den gelen iş birliği teklifini değerlendirmek zorunda olduğunu söyledi.
LDK'nın olası bir anlaşma için ortaya koyduğu temel ilkeler şunlar:
Tüm kurumlar (Meclis, Hükümet ve Cumhurbaşkanlığı) konusunda tek paket halinde anlaşma sağlanması ya da hiçbir konuda anlaşma yapılmaması.
Devlet önceliklerinin, sektörel politikaların ve hükümet programının ülke çıkarları doğrultusunda belirlenmesi.
Sorumlulukların adil biçimde paylaşılması.
Haziri, bu üç ilkenin LDK Parlamento Grubunu bir arada tuttuğunu belirterek, bundan sonraki sürecin LVV ile yürütülecek müzakerelere bağlı olduğunu söyledi.
Ayrıca 10 Temmuz'da Albin Kurti, Lumir Abdixhiku ve eski Cumhurbaşkanı Vjosa Osmani arasında yapılan ilk resmi görüşmede bu ilkelerin LVV'ye iletildiğini ifade etti.
Haziri'ye göre şimdi sıra LVV'de. Parti, bu ilkeleri kabul edip etmeyeceğini önümüzdeki görüşmelerde ortaya koyacak.
Anlaşma sağlanması halinde LDK'nın kendi içinde birlik sağlayabileceğine inandığını söyleyen Haziri, şunları kaydetti:
"Bu kolay bir süreç değil. Ancak siyasi irade ve LVV'nin samimi yaklaşımı olursa LDK bütün ilkesel meseleleri 24 saat içinde sonuçlandırabilir. Bizi birbirimizden ayıran temel bir sorun yoktur. Görev paylaşımı ise en son konuşulacak konudur."
Anlaşma ihtimali ve milletvekili sayısına ilişkin kuşkular
Siyasi analistler, LDK'daki son gelişmelerin ve genel siyasi tablonun yeni kurumların oluşturulması konusunda güven vermediğini belirtiyor.
Onlara göre Abdixhiku'nun görevine devam etmesi yönünde çıkan kıl payı sonuç, parti içinde iki büyük grubun varlığını yeniden ortaya koydu.
Bu bölünmenin, Abdixhiku'nun LVV ile yürüteceği olası koalisyon görüşmelerini ciddi biçimde zorlaştıracağı değerlendiriliyor.
Priştine Üniversitesi Gazetecilik Bölümü öğretim üyesi ve siyaset analisti Rrahman Paçarizi, Haziri'nin açıklamalarının durumu netleştirmediğini belirterek şunları söyledi:
"Bu açıklama daha çok LDK'nın kurumların kurulmasını engelleyen taraf olarak görülmemesi amacıyla yapılmış görünüyor."
Paçarizi'ye göre LDK'nın tavrı şartlı bir yaklaşım niteliği taşıyor. Çünkü ülkedeki tüm siyasi partiler, kurumların kurulamamasının sorumluluğunu birbirlerine yüklemeye devam ediyor.
Hiçbir partinin açıkça kurumların oluşturulmasına karşı çıkmayacağını ifade eden Paçarizi, buna rağmen LDK'nın 18 milletvekilinin tamamını LVV ile yapılacak olası bir anlaşma etrafında birleştirmenin oldukça zor olduğunu düşünüyor.
Ona göre anlaşma ihtimali tamamen ortadan kalkmış değil ancak bunun gerçekleşmesi büyük ölçüde Albin Kurti'nin uzlaşmacı yaklaşımına bağlı olacak.
Bununla birlikte Paçarizi, anlaşma sağlansa bile kurumların oluşturulacağı konusunda iyimser değil.
Asıl düğüm noktasının cumhurbaşkanının seçimi olduğunu vurgulayan Paçarizi, ilk iki turda cumhurbaşkanının seçilebilmesi için 80 milletvekilinin oyunun gerektiğini hatırlattı. İlk iki turda sonuç alınamazsa üçüncü turda 61 oy yeterli olacak.
LVV'nin 53 milletvekili bulunduğunu, bunlara azınlık topluluklarından 9 veya 10 milletvekilinin destek verebileceğini belirten Paçarizi şöyle konuştu:
"LDK'nın 18 milletvekili de eklenirse teorik olarak 80 sayısına ulaşılabilir. Ancak LDK'nın bütün milletvekillerinin, parti açısından en üst düzey kazanım sağlamayacak bir çözüm için oy vermesini beklemek son derece zor."
Siyaset analisti Artan Muhaxhiri de Abdixhiku'nun yeniden genel başkan seçilmesine rağmen parti içindeki çatışmaların sürdüğünü ve LVV ile yapılacak herhangi bir anlaşmanın LDK'nın 18 milletvekilinin tamamından destek almayacağını söyledi.
Muhaxhiri'ye göre Abdixhiku'nun en az 6 veya 7 milletvekilinin desteğini kaybetme riski bulunuyor.
"Abdixhiku'nun önünde tek bir görev var: Kendisine muhalif olan milletvekilleri ve partinin önemli isimlerine yönelik yaklaşımını tamamen değiştirmek."
Ancak Muhaxhiri, Abdixhiku'nun daha uzlaşmacı bir tutum benimsemesini beklemediğini de sözlerine ekledi.
"Bu siyasi atmosferde tek gerçekçi seçenek yeni seçimler gibi görünüyor. Çünkü 80 milletvekiline ulaşmak neredeyse imkânsız. Oysa mevcut krizin çözümü ve yeni bir seçim sürecinin önlenmesi için anahtar sayı 80'dir." dedi.
Partilerin cumhurbaşkanı konusunda uzlaşamaması halinde Kosova yeniden seçime gitmek zorunda kalacak. Böylece bu seçim, devlet başkanının seçilememesi nedeniyle yapılan ikinci, Şubat 2025'ten bu yana ise dördüncü genel seçim olacak.