Yeni Cumhurbaşkanı Konusunda Uzlaşma Sağlanmalı

Görevdeki Başbakan ve aynı zamanda Vetëvendosje Hareketi’nin (VV) lideri Albin Kurti, Kosova Demokratik Birliği (LDK) Genel Başkanı Lumir Abdixhiku’nun, partisinin uzlaşıyla seçilecek bir cumhurbaşkanı konusunda görüşmeye hazır olduğu yönündeki açıklamasını memnuniyetle karşıladı. Ancak Kurti, LDK’nın Vetëvendosje ile koalisyon hükümetine katılması gerektiğini söyledi. Ayrıca Kosova Demokratik Partisi (PDK) ve Kosova’nın Geleceği İçin İttifak’ı (AAK) da cumhurbaşkanlığı için birleştirici bir isim bulmak amacıyla ortak bir masaya oturmaya çağırdı. Kurti, cumhurbaşkanının yalnızca VV ve LDK’nın değil, tüm kesimlerin cumhurbaşkanı olması gerektiğini vurguladı. Kurti, dün akşam Abdixhiku’nun, LDK’nın muhalefette kalacağını ancak uzlaşı adayı bir cumhurbaşkanı için görüşmeye hazır olduğunu açıkladığı beyanını takip ettiğini söyledi. “Dün akşam dostum Lumir Abdixhiku’nun kamuoyuna yaptığı açıklamayı izledim. LDK’nın muhalefette kalacağını söyledi. Ben ise LDK’nın koalisyon hükümetine katılması ve siyasi bir anlaşmaya varmamız gerektiğine inanıyorum. Bu anlaşmanın seçim sonucuyla birebir aynı olması şart değil; yani 53 milletvekiline karşı 18 milletvekili şeklinde olmak zorunda değil. Ancak seçim sonucunun tamamen çarpıtılması da mümkün değil. 18 milletvekiliyle Meclis Başkanlığını almak az bir şey değildir” dedi Kurti, bugün Ceza İnfaz Hizmetleri’nde görev yapacak 100 kadetin mezuniyet töreninin ardından. Kurti, LDK ile yapılan görüşmeler ve koalisyon teklifine ilişkin ayrıntılar da verdi: “LDK’nın Meclis Başkanlığıyla ilgilenmediğini görünce, ilkbaharda sunduğumuz teklifimizi yeniden yineledik: Eğer VV’nin cumhurbaşkanı adayı Glauk Konjufca olsaydı, LDK başbakan yardımcılığı ve dört bakanlık alacaktı. Eğer cumhurbaşkanı adayı uzlaşıyla belirlenirse, o zaman başbakan yardımcılığı ve üç bakanlık alacaktı. Çünkü bu durumda VV cumhurbaşkanlığı hakkından vazgeçmiş oluyor. LDK’ya Meclis Başkanlığı ve koalisyon teklifinin, hatta LDK lideri Lumir Abdixhiku’nun benim yardımcım olmasının azımsanacak bir teklif olmadığını düşünüyorum. Seçim sonucu daha yakın olsaydı bile bu önemli bir teklif olurdu; kaldı ki sonuç 53’e 18’di.”  Kurti ayrıca şunları söyledi: “Abdixhiku’nun uzlaşı adayı bir cumhurbaşkanı konusunda görüşmeye hazır olduğu yönündeki çağrısını memnuniyetle karşılıyorum. Ancak diğer partiler de bu sürece dahil olmalı. Cumhurbaşkanı kapsayıcı olmalı; sadece VV ile LDK’nın cumhurbaşkanı olmamalı.” Kurti, Abdixhiku’nun açıklamasının ardından dün gece PDK, LDK ve AAK liderlerine mesaj göndererek en kısa sürede bir araya gelip cumhurbaşkanı seçimini görüşmeyi teklif ettiğini belirtti: “Dün gece bu fikirle üç parti liderine de yazdım; mümkün olan en kısa sürede buluşup cumhurbaşkanı konusunda anlaşmaya varalım istedim.” Bugün ise Meclis salonundan konuşan PDK Genel Başkanı Bedri Hamza, kurumların oluşturulması süreci anayasal çerçeveye geri dönmeden Kurti’nin devletin önemli meselelerini gündeme getirecek güvenilirliğe sahip olmadığını söyledi. Öte yandan AAK, kendi belirlediği altı şart yerine getirilmeden hiçbir tür müzakereye katılmayacağı yönündeki tutumunu sürdürüyor. Kosova Meclisi’nin 11. yasama dönemi henüz resmen oluşturulamadı. Çünkü 6 Ağustos’ta çağrılan oturum, şimdiye kadar yapılan iki girişimde de tamamlanamadı. VV lideri Albin Kurti, cumhurbaşkanlığı meselesiyle ilgili görüşmeler için ek süre talep etti. Meclisin kuruluş sürecinde hâlen Meclis Başkanı ve başkan yardımcılarının seçimi bekliyor.  

Bosna-Hersekli vaiz Elvedin Peziç'in, dün İpek’in Peja'nın Vitomirica bölgesinde düzenlenmesi planlanan bir etkinlik öncesinde Kosova Polisi tarafından ifadesinin alınması ardından, bugün Kosova'dan sınır dışı edilmesi bekleniyor. Peziç'in Kosova'daki organizasyonu ve kalışı hakkında bilgi sahibi olan bir kaynak, şu ana kadar gözaltına alınmasının gerekçesine ilişkin başka bir bilginin bulunmadığını belirtti. Kosova Polisi ise olayla ilgili henüz resmi bir açıklama yapmayarak ek bilgi vermedi. Diğer yandan Kosova İslam Birliği'nin (BIK) İpek Konseyi, yaptığı açıklamada, BIK'in Peziç'in Kosova'ya gelişi ve ülkedeki faaliyetlerinden haberdar olmadığını bildirdi. BIK'e göre Peziç, söz konusu etkinlik için izin veya onay talebinde bulunmadı. Kurum ayrıca Peziç'in ziyareti için herhangi bir maddi veya lojistik destek sağlamadığını açıkladı. BIK, olayla ilgili Kosova Polisi ile iletişim kurulduğunu da doğruladı. İpek BIK Konseyi, “Kosova Polisi bize yazılı olarak başvurdu ve biz de yanıt verdik” açıklamasında bulundu ancak yazışmanın içeriğine ilişkin ayrıntı vermedi. Konsey ayrıca, dini mekanlarda veya diğer alanlarda düzenlenecek her türlü dini etkinliğin ilgili dini kurumun izni veya onayına sahip olması gerektiğini vurguladı

İttifak milletvekili Burim Ramadani, Vetëvendosje Hareketi'ne (LVV) kurumsal boşluğa son verme ve Meclis'in işlevsel hale gelmesini sağlama çağrısında bulundu. Meclis kürsüsünden basın toplantısı düzenleyen Ramadani, kurumsal boşluğun ulusal güvenlik meselesi olarak görülmemesinin “tamamen düşünülemez” olduğunu söyledi. Ramadani, Haziran ayında yapılan seçimlerde Vetëvendosje'nin elde ettiği zaferi kimsenin ihtilaflaştırmadığını belirterek, mevcut siyasi durumu tartışmaya açanın ise görevdeki Başbakan Albin Kurti olduğunu savundu. İktidarı sorumluluklardan kaçmakla suçlayan Ramadani, İttifak'ın Kosova'nın kurumsal boşluk içinde kalmasına izin vermeyeceğini söyledi. Ramadani ayrıca mevcut durumun arkasında başka amaçların bulunması halinde bunun zamanla ortaya çıkacağını belirterek, kurumsal boşluğun ülkenin işleyişi ve güvenliği açısından temel bir mesele olduğunu vurguladı.  

Elvedin Pezić, Vahhabi ideolojisini yaymak suçundan Kosova'da tutuklandı ve Mithad Ćeman da onunla birlikte gözaltına alındı.   Klix.ba'nın resmi olmayan bilgilerine göre, Elvedin Pezić, Vukomirica'da "Vahhabi ideolojisi" yaydığı gerekçesiyle tutuklandı.   Kosova Polisi Pezić'i gözaltına aldı ve sorgulanmak üzere ipek (Peć)'e sevk etti.   Klix.ba'nın haberine göre, Pezić Kosova güvenlik güçleri tarafından güvenlik açısından önemli bir kişi olarak bildirilmişti.   Pezić ile birlikte, Pezić ile birlikte konferans ve kitap tanıtımı yapması planlanan Mithad Ćeman da tutuklandı.   Pezić'in Kosova'nın Dobruşa kasabasında (Peć ilçesi, İstok belediyesi) bir konferans vermesi planlanıyordu.   Elvedin Pezić, bölgede son derece tanınmış bir isimdir. Bölgedeki en popüler Selefi yorumculardan biri olarak kabul edilir ve özellikle sosyal ağlarda her gün dini konferanslar yayınlamaktadır.   Sosyal ağlardaki etkisi, resmi Facebook sayfasının 372 binden fazla kişi tarafından takip edilmesinden en iyi şekilde gösterilmektedir.   Bazı sosyal ve dini konulardaki tartışmalı görüşleri nedeniyle sık sık tartışmalara konu olmuş ve kamuoyunda farklı görüşlere yol açmıştır.   ***   Balkanlar’da Selefilik, Vehhabilik ve Radikalleşme   *Bosna-Hersek – Sancak (Sandžak) – Kosova – Kuzey Makedonya – Karadağ hattında 1990–2026*   Öncelikle kavramsal bir düzeltme önemli: “Vehhabilik”, “Selefilik”, “İslamcılık”, “radikalizm”, “aşırılıkçılık” ve “cihatçı terörizm” aynı şey değildir. Akademik çalışmalar da Bosna örneğinde “Selefî topluluk” kategorisinin kendi içinde oldukça farklı eğilimler barındırdığını ve doğrudan güvenlik tehdidiyle özdeşleştirilmemesi gerektiğini vurguluyor.    Bu ayrım yapılmadığında iki büyük hata ortaya çıkıyor:   Birincisi: Her Selefîyi terörist kabul etmek. İkincisi: Şiddet yanlısı radikalleşme ihtimalini, “bu sadece dinî farklılıktır” diyerek tamamen görmezden gelmek.   Doğru analiz ikisinin arasındadır.   *1990 öncesi Balkan İslamı*   Yugoslavya’nın Müslüman toplulukları yüzyıllar boyunca büyük ölçüde Osmanlı İslam geleneği içinde şekillendi.   Bosna-Hersek, Sandžak, Kosova, Kuzey Makedonya ve Karadağ Müslümanları arasında: * Hanefî fıkhı, * Mâtürîdî akaidi, * medrese geleneği, * tasavvuf, * cami merkezli cemaat hayatı, * yerleşik dinî otoriteler önemli yer tuttu.   Komünist Yugoslavya döneminde din üzerindeki baskılar ve sekülerleşme nedeniyle İslami hayat zayıflamış olsa da, bugünkü anlamıyla örgütlü Selefî hareketler bölgenin yerli ana akım İslamının parçası değildi.   Araştırmalar, 1990’lardan önce Batı Balkanlar’da bugünkü anlamda radikal İslami hareketlerin bulunmadığını; komünizmin çözülmesiyle dinî alanın yeniden açıldığını belirtiyor.    *1990’lar: Yugoslavya’nın parçalanması*   Her şey burada değişti.   Yugoslavya’nın dağılmasıyla birlikte:   Bosna-Hersek savaşı (1992–1995) ve daha sonra Kosova savaşı (1998–1999), bölgeyi uluslararası İslamî hareketlerle daha fazla temas ettirdi.   Bosna savaşı sırasında İslam dünyasının farklı ülkelerinden gönüllüler ve savaşçılar Bosna’ya geldi. Bu kişilerin tamamının aynı ideolojiye sahip olmadığını özellikle belirtmek gerekir.   Ancak aralarında daha katı Selefî anlayışları taşıyan gruplar da bulunuyordu.   Bu nedenle savaş, Balkanlar’daki Selefî ağların oluşumunda önemli bir tarihsel dönüm noktası oldu. Oxford’da yayımlanan araştırma, Suudi esintili Selefî yorumların Bosna’ya girişini özellikle 1992–1995 savaşı bağlamında inceliyor.    *Bosna: savaş sonrasında asıl dönüşüm*   Savaş sona erdiğinde yabancı savaşçıların tamamı bölgeden ayrılmadı.   Bazıları: * evlendi, * Bosna’da yaşamaya devam etti, * yerel cemaatler oluşturdu, * dinî eğitim faaliyetlerine katıldı, * yardım kuruluşlarıyla ilişkiler kurdu.   Burada çok önemli bir nokta ortaya çıktı:   “Savaşçı” → “dinî aktivist” → “sosyal çevre” → “yeni nesil”   şeklinde bir aktarım mekanizması oluşabildi.   Araştırmalar savaş sonrası Bosna’daki radikal çevrelerin oluşumunda üç faktöre özellikle dikkat çekiyor:   1. Yabancı mücahitlerin oluşturduğu çevre, 2. bazı İslami yardım kuruluşlarının sosyal/örgütsel merkez haline gelmesi, 3. Arap ülkelerinde eğitim görüp dönen bazı gençlerin Selefî düşünceleri yayması.    Fakat bunun Bosna Müslüman toplumunun tamamını temsil etmediği özellikle vurgulanmalıdır.   *İslam Birliği ile Selefî çevreler arasındaki gerilim*   Burada Bosna’nın kurumsal yapısı çok önemlidir.   BH Riyaseti İslam Birliği (Islamska zajednica u Bosni i Hercegovini), Bosna-Hersek’teki tarihsel İslam geleneğinin kurumsal temsilcisidir.   Neo-Selefî çevrelerin bir kısmı ise bu kurumsal otoriteyi sorguladı.   Dolayısıyla mesele sadece:   “Hangi mezhep?” değildi.   Aynı zamanda:   “Din adına konuşma yetkisi kimde?” sorusuna dönüştü.   Bu, Balkanlar’daki Selefî tartışmasının en önemli boyutlarından biridir.   Akademik araştırmalar Bosna’daki neo-Selefî çevrelerin geleneksel İslamî kurumlarla zaman zaman rekabet ve gerilim yaşadığını, ancak bu çevrelerin kendi içinde de farklılaştığını gösteriyor.    *Gornja Maoča ve paralel cemaatler*   Bosna’da özellikle Gornja Maoča gibi yerleşimler güvenlik tartışmalarında sembolik önem kazandı.   Buradaki mesele yalnızca dinî görüş farklılığı değildi.   Devlet açısından asıl kaygı: resmî dinî yapıların dışında yaşayan kapalı topluluklar + dış bağlantılar + radikal propaganda + devlet otoritesine mesafe kombinasyonuydu.   Fakat burada da bütün Selefî toplulukların aynı kategoride değerlendirilmesi doğru değildir.   *Nusret Imamović ve Suriye dönemi*   Bosna’daki radikalleşme tartışmasında Nusret Imamović ismi önemli bir dönüm noktasıdır.   Imamović çevresindeki radikal yapıların daha sonra Suriye’deki cihatçı örgütlerle bağlantı kurması, Balkanlar’daki Selefî çevreler ile küresel cihatçı hareket arasındaki ilişkinin somut örneklerinden biri olarak incelendi.   Böylece: yerel Selefî çevre ile küresel cihatçı ideoloji arasındaki sınırın bazı kişiler bakımından aşılabildiği görüldü.   Ama tekrar altını çizelim:   Bu durum Selefî hareketlerin tamamının cihatçı olduğu anlamına gelmez. *Sandžak: ayrı bir dosya*   Sandžak, Balkanlar’daki bu tartışmanın en hassas bölgelerinden biridir.   Sırbistan ve Karadağ arasında bölünmüş tarihsel Sandžak bölgesinde Boşnak Müslüman nüfus yoğunlaşır.   Başlıca merkezler: * Novi Pazar, * Tutin, * Sjenica, * Rožaje, * Plav, * Bijelo Polje çevresi.   Buradaki mesele Bosna’dan farklıdır.   Çünkü Sandžak’ta:   Boşnak kimliği + Müslüman kimliği + Sırp/Karadağ siyasal sistemi + ekonomik sorunlar + diaspora birlikte değerlendirilmelidir.   Sancak (Sandžak) gençleri üzerine yapılan radikalleşme araştırmaları, 1990’ların savaşları ve sonrasındaki sosyal-ekonomik koşulların yanı sıra kimlik ve dış bağlantıların da önemli olduğunu gösteriyor.    *Kosova: ikinci büyük hat*   Kosova’da tablo daha farklıdır.   Kosova Müslümanlarının önemli kısmı tarihsel olarak:   Arnavut ulusal kimliği + seküler toplum + Hanefî İslam çerçevesinde yaşamıştır.   Dolayısıyla Kosova’daki İslamî radikalleşme, toplumun tarihsel ana akımının doğal devamı olarak görülmemelidir.   Fakat 1999 sonrası dönemde: * savaşın oluşturduğu boşluk, * yabancı yardım kuruluşları, * dış finansman, * yeni camiler, * dinî eğitim, * Arap ülkelerinde eğitim gören kişiler, * internet gibi kanallar üzerinden farklı dinî yorumlar yayılmaya başladı.   Kosova’daki İslamcı aşırılığın toplumsal ve tarihsel koşullarını inceleyen akademik çalışmalar özellikle yabancı örgütlerin propaganda altyapısına ve savaş sonrası dönüşüme dikkat çekiyor.    *Kosova’nın asıl kırılma noktası: Suriye*   2012 sonrasında Balkanlar’dan Suriye ve Irak’a giden yabancı savaşçılar meselesi ortaya çıktı.   Kosova, Bosna-Hersek, Kuzey Makedonya, Arnavutluk ve Sandžak bağlantılı kişiler arasında DEAŞ ve diğer cihatçı örgütlere katılanlar oldu.   Bu dönemde radikalleşme mekanizması da değişti: yerel vaiz → küçük cemaat → internet → sosyal medya → Suriye şeklinde yeni bir zincir ortaya çıktı.   Asya Metodieva’nın çalışmaları, Balkanlar’daki “radikal influencer”ların ve yerel radikal çevrelerin yabancı savaşçıların Suriye’ye yönelmesinde önemli rol oynayabildiğini ortaya koyuyor.    *Kuzey Makedonya*   Kuzey Makedonya’da özellikle: * Üsküp, * Kalkandelen/Tetovo, * Gostivar, * Kumanova çevresi Müslüman nüfusun yoğun olduğu bölgeler.   Buradaki radikalleşme dinî faktörlerden ibaret değildir.   Arnavut-Makedon ilişkileri, etnik kimlik, 2001 çatışması, ekonomik sorunlar ve diaspora birlikte değerlendirilmelidir.   Bu nedenle Kuzey Makedonya örneği, “radikalleşme = din” denklemine karşı en iyi örneklerden biridir.   2023 tarihli kapsamlı Balkan araştırmalarında Kuzey Makedonya için ayrıca radikalleşmeyi sınırlayan faktörler incelenmiştir.    *Karadağ*   Karadağ’daki durum genel olarak daha düşük yoğunlukludur.   Ancak: Rožaje – Plav – Gusinje – Bijelo Polje hattı nedeniyle Sandžak bağlantısı önemlidir.   Burada da geleneksel İslamî kurumların radikalleşmeye karşı koruyucu rolü önem taşır.   Karadağ Müslüman toplumu açısından mesele yalnızca güvenlik değildir; aynı zamanda dinî kurumların gençlerle ilişkisi ve sosyal bütünleşme meselesidir.   *Arnavutluk*   Arnavutluk özel bir örnektir.   Komünist Enver Hoca rejimi döneminde din tamamen bastırıldığı için 1990 sonrası dönemde Müslüman toplumun yeniden kurumsallaşması gerekti.   Bu nedenle dışarıdan gelen farklı İslamî hareketler için belli ölçüde alan oluştu.   Ancak Arnavutluk’un ana akım Müslüman yapısı genel olarak radikalizmden uzak kaldı.   Bu nedenle: dinî canlanma ≠ radikalleşme ayrımının en açık görüldüğü ülkelerden biridir.   *2014–2017: DEAŞ dönemi*   Balkanlar için en kritik dönemlerden biri budur.   DEAŞ’ın Suriye ve Irak’ta toprak kazanmasıyla birlikte bölgedeki radikal çevrelerin bir kısmı küresel cihatçı hareketle birleşti.   Artık mesele sadece:   “Selefî bir dinî yorum”   olmaktan çıktı.   Şuna dönüştü: transnasyonel cihatçı ideoloji + internet propagandası + yabancı savaşçı ağı + Suriye/Irak savaş alanı.   Bu dönem Balkan güvenlik kurumlarının yaklaşımını kökten değiştirdi.   *2017 sonrası: DEAŞ çöktü ama problem bitmedi*   DEAŞ’ın toprak kaybetmesi, radikalleşmenin sona ermesi anlamına gelmedi.   Sadece model değişti.   Eskiden: örgüt → eğitim kampı → savaş alanı daha görünürken,   şimdi: internet → propaganda → bireysel radikalleşme → bireysel saldırı modeli daha fazla önem kazandı.   Bu nedenle bugün Balkanlar’da “influencer” kavramı güvenlik araştırmalarında giderek daha fazla önem taşıyor.   İşte Elvedin Pezić olayı da bu nedenle yalnızca bir konferansın iptal edilmesi olarak okunmamalı.   *Pezić olayı neden dikkat çekici?*   Pezić hakkında yayımlanan 13 Ağustos tarihli haberde, Kosova güvenlik makamlarının onu “vehabističke ideologije” yaydığı yönündeki bir ihbar üzerine gözaltına aldığı ve güvenlik açısından “ilginç kişi” olarak değerlendirildiğinin iddia edildiği belirtiliyor.   Aynı etkinlikte konuşması planlanan Mithad Ćeman’ın da gözaltına alındığı aktarılıyor.   Burada resmî soruşturmanın sonucu beklenmeli.   Bu nedenle olayın bundan sonraki aşamasında şu sorular önem kazanacak:   1. Kosova polisi hangi somut suçlamayı yöneltiyor? 2. Savcılık soruşturma açtı mı? 3. Gözaltı süresi uzatıldı mı? 4. Terörizm mi, aşırılıkçılık mı, kamu düzeni mi söz konusu? 5. Somut bir şiddet çağrısı veya terör örgütü bağlantısı var mı? 6. Yoksa mesele sadece ideolojik/dinî propaganda mı?   Bu sorular cevaplanmadan kesin hüküm verilmemeli.   1. Balkanlar’da radikalleşmenin 7 ana taşıyıcısı   Bugünkü tabloyu analiz ederken yedi faktör özellikle önem taşıyor:   1- . Savaş travması   Bosna ve Kosova savaşlarının hafızası.   2-  . Kimlik krizi   Özellikle gençlerde dinî ve etnik kimlik arayışı.   3-  Sosyoekonomik dışlanma   İşsizlik, yoksulluk ve sosyal hareketliliğin sınırlılığı.   4-  . Diaspora   Batı Avrupa’daki Balkan diasporası üzerinden farklı ideolojik ağların taşınması.   5-  . Dinî eğitim   Yerel kurumların dışında verilen kontrolsüz dinî eğitim.   6-  . Hapishaneler   Radikalleşmenin hızlanabileceği kapalı sosyal ortamlar.   7 . Sosyal medya   Bugün en önemli yeni alan.   1. Daha büyük tehdit: dijital Balkanlar   Burada geleceğin asıl güvenlik sorunu ortaya çıkıyor.   1990’larda radikalleşmek için: bir cami, bir hoca, bir cemaat gerekiyordu.   2026’da:   bir telefon yeterli olabilir.   YouTube, Facebook, TikTok, Telegram ve kapalı mesajlaşma grupları sayesinde kişi fiziksel olarak herhangi bir radikal cemaatin içine girmeden ideolojik içerik tüketebiliyor.   Bu nedenle 372 bin takipçisi olduğu bildirilen bir dinî içerik üreticisi, güvenlik açısından otomatik olarak tehdit değildir; fakat kamu makamlarının neden dijital etkisi yüksek aktörleri daha yakından değerlendirdiğini anlamak açısından önemlidir.   2- En tehlikeli hata: Müslümanları radikalleştirmek   Burada Balkanlar açısından çok önemli bir paradoks var.   Aşırı güvenlikçi ve ayrımcı politikalar bazen radikalleşmeyi azaltmak yerine artırabilir.   Eğer genç bir Boşnak veya Arnavut Müslümana:   “Senin dinin zaten şüpheli.” mesajı verilirse,   radikal propagandacı şu cevabı verebilir:   “Bak, seni onlar kabul etmiyor; seni yalnızca biz kabul ediyoruz.”   Dolayısıyla İslamofobi de radikalleşmenin besleyici ortamlarından biri haline gelebilir.   Bosna-Hersek İslam Birliği de 2025’te yayımladığı bir açıklamada, Boşnakları ve Bosna-Hersek’i hedef alan “İslami tehdit” söylemlerinin sistematik bir İslamofobik kampanyaya dönüşmesine karşı uyarıda bulunmuştu.    3- Aynı şekilde diğer aşırılık biçimleri de görülmeli   Balkan güvenlik analizinin eksik kalmaması için Sırp, Hırvat, Arnavut veya başka etnik milliyetçiliklerin aşırı biçimleri de aynı mercekten incelenmelidir.   Çünkü bölgede:   İslamcı radikaliz kadar, etno-milliyetçi radikalizm de istikrarsızlık üretebilir.   Hatta bazı araştırmalar farklı aşırılık biçimlerinin birbirini besleyebildiğini, yani “karşılıklı radikalleşme” mekanizmasının oluşabileceğini ortaya koyuyor.   Bu özellikle Bosna-Hersek ve Kosova için stratejik önem taşıyor.   4- . 2026 açısından benim stratejik değerlendirmem   Balkanlar’da “yeni bir DEAŞ geliyor” demek için şu anda yeterli veri yok.   Daha doğru teşhis şu:   Birinci aşama   1990’larda dış kaynaklı Selefî ağların ortaya çıkması.   İkinci aşama   2000’lerde bazı yerel cemaatlerin kurumsal İslam’dan kopması.   Üçüncü aşama   2012–2017 arasında Suriye-Irak yabancı savaşçı hareketi.   Dördüncü aşama   2017 sonrası geri dönen savaşçılar ve rehabilitasyon.   Beşinci aşama   2020’lerde dijital radikalleşme.   Altıncı aşama   2026’da ise dijital influencer + yalnız aktör + etno-dinî kutuplaşma + dezenformasyon kombinasyonu.   Bence Balkanlar’ın önümüzdeki dönemde karşılaşacağı esas risk budur.   Neticeikelam:   Balkanlar’daki Müslüman toplumların tarihsel ana damarı Selefî veya cihatçı değil; Osmanlı-Balkan İslam geleneğidir. Selefî hareketlerin bölgede görünür hale gelmesi büyük ölçüde 1990’ların savaşları, savaş sonrası dış bağlantılar ve küreselleşen dinî ağlarla ilişkilidir. Akademik çalışmalar da bu sürecin Bosna savaşındaki yabancı savaşçılar, bazı yardım ağları ve yeni dinî eğitim kanalları üzerinden geliştiğini ortaya koyuyor.    Fakat Selefilik ile cihatçılığı eşitlemek de tarihsel ve sosyolojik açıdan hatalıdır.   Asıl güvenlik eşiği:   farklı dinî yorum → radikal ideoloji → şiddeti meşrulaştırma → örgütsel bağlantı → terör eylemi zincirinin hangi noktada gerçekleştiğidir.   Bu açıdan Elvedin Pezić’in Kosova’da gözaltına alınması, soruşturmanın sonucu ne olursa olsun, Balkanlar’da çok daha büyük bir tartışmayı yeniden açıyor:   Devletler, dinî özgürlük ile radikalleşmeyle mücadele arasındaki sınırı nerede çizecek?   Ve daha da önemlisi:   Balkanların geleneksel, kurumsal ve yerli İslam anlayışı; sosyal medya çağında gençleri hem radikalizmden hem de İslamofobik kutuplaşmadan koruyabilecek mi?   Bence 2026 sonrası Balkan güvenlik mimarisinin en önemli sorularından biri tam olarak budur.   (Mufassal haber tahlil: M.Tevfik Yücesoy)  

Kosova İçişleri Bakanlığı, vatandaşlık kazanılması, yeniden kazanılması ve vatandaşlıktan çıkma kararlarının teslim alındığı ofisin adresinin değişeceğini duyurdu. Bakanlıktan yapılan açıklamaya göre yeni düzenleme 17 Ağustos 2026 Pazartesi günü yürürlüğe girecek. Söz konusu ofis, Priştine'deki “Luan Haradinaj” Caddesi'nde bulunan Sivil Kayıt Ajansı (ARC) binasının birinci katına taşınacak. İçişleri Bakanlığı, ilgili işlemler için başvuruda bulunacak vatandaşlara yeni adresi dikkate almaları çağrısında bulundu.Yeni düzenlemenin, vatandaşlık işlemleri kapsamında kararların teslim alınacağı hizmet noktasını kapsadığı belirtildi.

Kosova Özel Savcılığı, dün casusluk şüphesiyle gözaltına alınan Fehim Sali hakkında tutuklama kararı verilmesi için Priştine Temel Mahkemesi'ne başvurdu. Klan Kosova'nın ulaştığı tutuklama talebinde, Sali'nin Sırp kökenli Kosova vatandaşı olduğu ve aynı zamanda Sırbistan vatandaşlığına sahip bulunduğu belirtildi. Özel Savcılık, Sali'nin maddi çıkar sağlama amacıyla ve kasıtlı olarak Sırbistan İstihbarat Servisi BIA tarafından görevlendirildiğine dair kuvvetli şüphe bulunduğunu bildirdi. Savcılığa göre Sali, BIA'nın üst düzey yetkililerinden Zelimir Matoviç'in, “Zeljko” kod adıyla bilinen kişinin emir ve talimatları doğrultusunda hareket ederek yabancı istihbarat servisine sürekli yardım sağladı. Sali'nin bu kapsamda Kosova'daki siyasi durum hakkında bilgi verdiği, Kosova İstihbarat Ajansı (AKI) görevlilerini fotograflayarak tespit ettiği ve Vehhabi tarikatına mensup kişiler ile diğer bazı kişiler hakkında bilgi topladığı iddia edildi. Savcılık, Sali'nin söz konusu kişilerden bazılarını daha sonra BIA yetkilisine olası temas ve işe alım hedefleri olarak önerdiğini öne sürdü. Özel Savclık ayrıca Sali'nin Kosova Cumhuriyeti'nin devlet çıkarlarına aykırı başka eylemlerde de bulunduğundan şüphelenildiğini belirtti. Bu eylemlerin Kosova'nın anayasal düzeni ve ulusal güvenliğini tehlikeye attığı ve zarar verdiği ifade edildi. Fehim Sali hakkındaki suçlamalar ve tutuklama talebi, mahkemenin değerlendirmesine sunuldu.

Kosova Polisi, eski Cumhurbaşkanı Vjosa Osmani'yi tehdit ettiği iddia edilen Beki Sylejmani'yi bugün gözaltına aldı. Şüphelinin Facebook üzerinden Osmani'ye yönelik tehdit içerikli bir paylaşım yaptığı belirtildi. Söz konusu paylaşımda, “Ülkeyi satan için kurşun az bile” ifadelerinin yer aldığı ve paylaşımın doğrudan tehdit niteliği taşıdığı öne sürüldü. Kosova Polisi'nin günlük raporunda, olayla ilgili şüpheli erkeğin 14 Ağustos 2026 tarihinde gözaltına alındığı ve sosyal medya aracılığıyla Kosovalı kadın şikayetçiyi tehdit ettiğinden şüphelenildiği belirtildi. Polis, şüphelinin ifadesinin alındığını ve savcının kararı doğrultusunda gözaltında tutulmak üzere gönderildiğini açıkladı. Olayla ilgili soruşturmanın sürdüğü bildirildi.

Vetëvendosje Hareketi’nin (VV) Priştine Belediye Meclisi'ndeki meclis üyeleri grubu bugün basın toplantısı düzenledi.VV meclis üyeleri grubu Başkanı Gëzim Sveçla, Priştine Belediyesi'ndeki mevcut durumun kötü yönetim nedeniyle ciddi boyutta olduğunu savundu. Sveçla, “Tüm göstergeler bize Priştine Belediyesi'ndeki durumun ciddi olduğunu ve bunun Priştine'de devam eden kötü yönetimden kaynaklandığını gösteriyor” dedi. Sveçla ayrıca, başkentte yasa dışı yapı ruhsatlandırma ve yasallaştırma iddialarıyla ilgili soruşturma başlatılması çağrısında bulundu. Bu talebinin, bazı yapıların yasallaştırılmasına ilişkin somut vakaların yer aldığı bir dizi mesajın yayımlanmasının ardından geldiğini belirtti. VV'li Sveçla, belediyeye bağlı kamu işletmelerinin de zor durumda olduğunu ifade etti. Bu kapsamda, banka hesapları dün bloke edilen Kamu Konut İşletmesi'ni de örnek gösterdi. Sveçla, söz konusu iddiaların açıklığa kavuşturulması için savcılığın harekete geçmesi gerektiğini belirterek, Priştine'deki belediye yönetimine yönelik eleştirilerini sürdürdü.

Görevdeki Adalet Bakanı Donika Gërvalla, Kosova Ceza İnfaz Kurumu (SHKK) kadetlerinin mezuniyet törenine katıldı. Gërvalla, infaz koruma görevlilerinin görevlerini yerine getirirken her koşulda insan onuruna saygı göstermesi gerektiğini belirterek profesyonelliğin önemine dikkat çekti. Gërvalla, yeni görevlilerin zorlu koşullarda karar vermek zorunda kalacağını belirterek, görevlerinin disiplin ve kararlılığın yanı sıra sağduyu, özdenetim ve hızlı ve adil muhakeme gerektirdiğini söyledi. “İnsan onuruna her koşulda saygı gösterilmelidir. Aslında yarından itibaren görevinizin özü de budur. İnfaz koruma görevlisinin işi disiplin ve kararlılık kadar sağduyu, özdenetim ve hızlı ve adil karar verme yeteneği de gerektirir. Zor durumlarla karşılaşacaksınız. Baskı altında karar vermeniz ve kararlılık ile aşırılık arasındaki sınırın her zaman net olması gereken koşullarda yetkinizi kullanmanız gerekecek. İşte profesyonelliğinizi tam da burada göstereceksiniz” dedi. SHKK'nın adalet sisteminin temel unsurlarından biri olduğunu vurgulayan Gërvalla, adaletin yalnızca mahkeme kararının verilmesiyle sona ermediğini ifade etti. “Kosova Ceza İnfaz Kurumu, adalet sisteminin temel bir parçasıdır. Çünkü adalet, bir mahkeme kararının açıklanmasıyla sona ermez; o kararın nasıl uygulandığıyla da kendini gösterir. Cumhuriyetimizde hukukun üstünlüğü her yerde adil olmalıdır: mahkemede, idarede ve bir ceza infaz kurumunun kapalı kapıları ardında da” ifadelerini kullandı. Gërvalla, cezasını çeken kişinin belirli bir süre özgürlüğünü kaybettiğini ancak insanlık onurunu ve yasaların güvence altına aldığı haklarını kaybetmediğini belirtti.Bakan Gërvalla, infaz koruma görevlilerinin görevinin yalnızca düzeni korumaktan ibaret olmadığını; güvenliğin, hukuka uygunluğun ve insan onuruna uygun muamelenin de güvence altına alınmasını kapsadığını vurguladı.

Başbakan Vekili Albin Kurti, Ceza İnfaz Kurumu'nun gelişimini sürdürdüğünü ve uluslararası ortaklarının güvenini giderek daha fazla kazandığını belirterek, ülkemizin bu alanda bölgeye örnek olduğunu söyledi. Kurti, Kosova Ceza İnfaz Kurumu'nda 46. Mesleki Eğitim Programı'nı tamamlayan infaz koruma memurlarının mezuniyet töreninde konuştu. Eğitimlerini başarıyla tamamlayan 100 memur, Kosova Ceza İnfaz Kurumu bünyesinde göreve başladı. Kurti, infaz koruma memurluğunun disiplin, dürüstlük ve özgürlüklerinden mahrum bırakılan kişilerin güvenliği, düzeni ve insan onurunun korunması konusunda büyük sorumluluk gerektirdiğini söyledi. Son üç yılda Kosova Ceza İnfaz Kurumu'na yaklaşık 400 yeni personel alındığını belirten Kurti, bunun kurumun insan kaynağının güçlendirilmesi ve modern, profesyonel ve istikrarlı bir ceza infaz sistemi oluşturulması açısından önemli bir yatırım olduğunu ifade etti. Kurti, kurumun çalışmalarının uluslararası ortaklar tarafından da takdir edildiğini belirterek, Kosova'nın uygulamalarının özellikle bölgede giderek daha fazla ülke tarafından kendi ceza infaz hizmetlerini geliştirmek için model olarak değerlendirildiğini söyledi. Yeni memurlara görevlerini profesyonellik, hukuka uygunluk ve insan onuruna saygı çerçevesinde yerine getirmeleri çağrısında bulunan Kurti, yetkilerinin adalet ve görev sırasında gösterdikleri saygıyla ölçülmesi gerektiğini vurguladı. Törende konuşan Kosova Ceza İnfaz Kurumu Genel Müdürü Ismail Dibrani ise infaz koruma memurlarının görevinin yalnızca güvenlik ve düzeni sağlamakla sınırlı olmadığını, özgürlüğünden mahrum bırakılan kişilerin rehabilitasyonu ve topluma yeniden kazandırılmasını da kapsadığını söyledi. Dibrani, “Güvenlik ve insan onuruna saygı birbirinin karşıtı değildir; birlikte ilerler.” diyerek yeni görevlilerden her koşulda profesyonellik ve dürüstlüklerini korumalarını istedi. Törenin sonunda Kurti, 46. eğitim dönemini tamamlayan personeli tebrik ederek üniformalarını onurla taşımaları, yasaları uygulamaları ve görevlerini dürüstlükle yerine getirmeleri çağrısında bulundu.