Son Kurtuluş Savaşı, Özgürlük Mücadelesinde Birçok Kuşağın Eseri

Tarım Ormancılık ve Kırsal Kalkınma Bakanı Armend Muja, 2025 Doğrudan Ödemeler Programı kapsamında kalan yükümlülüklerin ödenmesini yetkilendiren kararı imzaladı. Yapılan açıklamaya göre, bu kararla Tarım Geliştirme Ajansı (ADA), 2025 Doğrudan Ödemeler Programı çerçevesinde onaylanan nihai listelere göre, tarım sübvansyonundan yararlanan tüm teyit edilmiş  kişilere ödemeleri derhal gerçekleştirmekle yükümlüdür. Ödemeler, Kosova bütçesi ve geçerli mali prosedürler çerçevesinde yapılacak. Ödemelerin 5 gün içinde başlaması bekleniyor.

Ulusal Halk Sağlığı Enstitüsü (IKSHPK), Kosova’nın hava kalitesi konusunda ciddi sorunlarla karşı karşıya olduğunu açıkladı. Hava kirliliği insanlarda, kardiyovasküler hastalıklar, solunum yolu sorunları ve erken ölümlere yol açabilecek sağlık etkileri oluşturuyor. 2025 yıllık raporunda, IKSHPK hava kalitesinin endişe verici seviyelerde olduğunu ve Priştine’nin ülkenin en kirli şehri olduğunu vurguladı. Uzmanlar, acil tedbirlerin alınmaması halinde mevcut durumun sağlık üzerinde olumsuz etkiler görüleceğini ve insanlarda özellikle kardiyovasküler ve solunum yolu hastalıklarından kaynaklanan ölüm oranlarının artabileceğini belirtti. Raporda, Hidrometeoroloji Enstitüsü’ne ait 12 otomatik hava izleme istasyonunun verilerine göre, Kosova’da son yıllarda PM10 ve PM2.5 partiküllerinde yüksek kirlilik seviyeleri tespit edildiği; özellikle Priştine, Drenas, Mitroviça, Elez Han, Obiliç ve Gilan şehirlerinde ciddi sorunlar yaşandığı ifade edildi. IKSHPK, hava kirliliğinin kış aylarında hastane başvuruları ve yatışlarında artışa yol açtığını kaydetti. Kurum, sanayi, enerji, ulaşım, şehir planlaması, enerji üretimi ve atık yönetimi alanlarında bir sürü teklifte bulundu. Bunlar arasında: AB yönergelerine uygun hava kalitesi yasalarının ve standartlarının kabulü,Ulusal hava kalitesini iyileştirme programının geliştirilmesi,Priştine için yerel hava kalitesi eylem planının uygulanması,Ulusal hava kirliliği farkındalık programları yer alıyor.Buna ilaveten IKSHPK, sekiz acil tedbir belirledi: Araçların teknik kontrollerinin sıkı bir şekilde uygulanması,Yol bakımı ve katı atıkların etkin yönetimi,Termik santrallerde filtrelerin sürekli ve şeffaf şekilde izlenmesi,Ev ve küçük sanayide kömür kullanımının yasaklanması,Özel araç yerine toplu taşımanın teşvik edilmesi,Acil durumlar için entegre bilgi sistemi kurulması,Kapalı alanlarda sigara içmenin yasaklanması (ev, işyeri, okul, hastane),Sanayi ve yerleşim alanları arasında yeşil kuşakların oluşturulması.Dünya Sağlık Örgütü (WHO) standartlarına göre, 2025’in Ocak, Şubat, Kasım ve Aralık aylarında PM10 partiküllerinin çoğu izleme istasyonunda günlük maksimum değerleri aştığı gözlemlendi. Kosova’daki hava kirliliğinin acilen ele alınması gerektiği vurgulanıyor ve özellikle Priştine için uygulanan tedbirlerin hızlı bir şekilde hayata geçirilmesi çağrısı yapılıyor.

Kosova Üniversitesi Klinik Merkezi (QKUK), üroloji alanında önemli bir ilerleme kaydetti ve Kosova’da ilk kez büyük böbrek taşlarının tedavisi için minimal invaziv cerrahi müdahaleyi başarıyla gerçekleştirdi. Hastane ve Klinik Hizmetleri tarafından yapılan açıklamaya göre, bu prosedürün uygulanması, ürolojik hizmetlerin gelişimi ve Kosova’nın kamu sağlık sistemi içinde modern tedavilerin sunulması açısından önemli bir adım olarak değerlendiriliyor. 1967 doğumlu hasta, bu müdahaleye başarıyla tabi tutulan ilk kişi oldu ve sağlıklı bir şekilde taburcu edildi. Açıklamada, prosedürün Üroloji Kliniği ekibi ile Anesteziyoloji Kliniği iş birliğiyle gerçekleştirildiği belirtiliyor. Holmium lazer teknolojisi kullanılarak taşların minimal invaziv bir yöntemle kırılıp çıkarıldığı ifade edildi. PCNL yöntemi, büyük böbrek taşlarının tedavisinde kullanılıyor ve çok küçük bir cilt kesisi üzerinden böbreğe doğrudan erişim sağlıyor. Bu teknik, cerrahi travmayı, hastanede kalış süresini ve iyileşme dönemini azaltıyor. Daha önce bu patolojiye sahip hastalar, tedavi için kamu sağlık kurumları dışında hizmet almak zorunda kalıyordu.

Geçen Cuma, Kosova Cumhurbaşkanı Vjosa Osmani, Kosova Meclisi’nin feshi için bir kararname yayımladı. Bu karar, ülkenin yeni cumhurbaşkanının seçilememesi nedeniyle alındı; Osmani’nin kendisi de ikinci bir dönem için aday olmayı hedefliyor. Karar sonrası Osmani, hem destekleyen hem de eleştiren yorumların hedefi oldu. Eleştiriler özellikle iktidardaki Vetëvendosje partisinden geldi ve parti, Osmani’nin kararını anayasaya aykırı olarak nitelendirdi. Eleştiriler arasında, Osmani’ye karşı bir “darbe girişimi” iddiası da yer aldı, ancak bu parti tarafından yalanlandı. Partinin Parlamenter Grup Başkanı Arbërie Nagavci, hiçbir partili tarafından Osmani’nin kendilerine karşı darbe yaptığı yönünde bir açıklama yapılmadığını belirtti: “Ne Başbakan Albin Kurti, ne kabine üyelerimizden herhangi biri, ne de Vetëvendosje’nin herhangi bir yetkilisi, Sayın Osmani’nin bize karşı bir darbe girişiminde bulunduğunu söyledi; en azından benim bilgim yok ve böyle bir açıklama yapılmadı,” dedi Nagavci. Nagavci, Osmani’nin seçimlere katılmasından korkup korkmadıkları sorusuna ise, böyle bir durumun söz konusu olmadığını belirterek, Osmani’nin kendi yolunu seçme hakkına sahip olduğunu vurguladı: “Bu korku meselesi değil; bu hala çözüm bulunabileceğine dair bir güven meselesi. Amacımız, elimizdeki yetkiler çerçevesinde, ülkeye zarar verebilecek ek seçimleri önlemek. Elbette Osmani’nin kendi yolunu seçme hakkı var ve kararına saygı duyuyoruz; burada hiçbir şekilde korku söz konusu değil.”

Kosova Tarım, Orman ve Kırsal Kalkınma Bakanlığı ile Kosova Gıda ve Veterinerlik Ajansı (AUV), Avrupa Birliği’nin RASFF sistemi üzerinden, Nutricia Cuijk B.V., Hollanda tarafından üretilen bebek maması (süt formülü) ürünlerinde cereulide toksini tespit edildiğine dair 2026.1018 numaralı “Alert notification” bildirimini aldıklarını duyurdu. AUV tarafından yapılan açıklamaya göre, bu bildirim, ilgili AB yetkili makamları tarafından ürünün dağıtıldığı tüm ülkelerde, Kosova dahil, paylaşılmıştır. AB yetkililerinin laboratuvar analiz sonuçlarına göre, APTAMIL markalı bazı bebek mamasının bu kategori için izin verilen cereulide toksini sınırlarını aştığı tespit edilmiştir. Bu nedenle, söz konusu ürünler için piyasadan önleyici geri çekme kararı uygulanmıştır. Açıklamada ayrıca, resmi ithalat kontrolü ve ürünlerin izlenebilirlik doğrulaması kapsamında, Kosova piyasasında bildirime konu ürünlerin çok sınırlı miktarlarda ithal edildiği belirtildi. Ürünler 19 Ocak 2026 tarihinde yetkili bir ekonomik operatör tarafından ithal edilmiş ve ilgili belgeler ile sınır noktalarındaki resmi kontrollerle kayda geçirilmiştir.

Merkez Seçim Komisyonu-MSK, nadiren de olsa, mevcut siyasi durum nedeniyle ülkenin erken veya olağanüstü seçimlere gitme olasılığını öngördü. Bu öngörü, 2026 yılı çalışma planında yer aldı ve planın 12 Mart Perşembe günü (bugün) yapılacak toplantıda onaylanması bekleniyor. Belgede, “Erken veya olağanüstü seçimlerin yapılması, planlanan faaliyetlerin büyük kısmının yerine getirilmesini engeller; yalnızca raporlama ile bağlantılı yasal yükümlülükler veya yürürlükteki diğer yasaların gerektirdiği işler yapılabilir” ifadelerine yer verildi. Dokümanın devamında, bu öngörünün kurumun plansız durumlarda bile temel sorumluluklarına odaklanmasını sağladığı vurgulandı. Görünüşe göre, Kosova Seçim Komisyonu, diğer kurumlar gibi, Cumhurbaşkanı Vjosa Osmani’nin 6 Mart 2026 tarihinde Meclisi feshetme kararının Anayasa Mahkemesi tarafından incelenmesini bekliyor.

4 Nisan’da, Kosova Meclisi Vjosa Osmani’yi 71 oyla Kosova Cumhurbaşkanı olarak beş yıllık bir dönem için seçmişti. Şimdi, görev süresinin sona ermesine yalnızca 24 gün kaldı. Görevin bitimine kadar Osmani, devlet başkanlığı görevini tüm yetkileriyle sürdürecek. Ancak, son üç haftayı nasıl geçireceği merak konusu. Siyasi analistler konuyla ilgili olarak, “Bu üç hafta, görevin tamamlanması, görev devri hazırlıkları ve uluslararası partnerlere bilgilendirme yapılması açısından çok önemli. Kosova’nın Barış Kurulu’ndaki temsili gibi işler ise henüz nasıl işleneceği görülecek” dedi. Bu süreçte Osmani, Kosova Seçim Komisyonu üyeleri için aday isimlerini siyasi partilerden bekliyor. İsimlerin son teslim tarihi 15 Mart ve Osmani Genel Seçimler Kanunu uyarınca atamayı yapmak için 5 günlük sürece sahip olacak. Vjosa Osmani, Atifete Jahjaga’nın ardından Kosova tarihindeki ikinci kadın cumhurbaşkanı. 14 Şubat seçimlerinde Osmani, 300 bini aşkın oy alarak en çok tercih edilen aday olmuştu.

Kosova Demokratik Birliği (LDK) Başkanı Lumir Abdixhiku, ülkedeki siyasi krizler ve sürekli suçlamaların Kosova’yı yıprattığını belirterek birlik çağrısında bulundu. Abdixhiku sosyal medyada yaptığı bir açıklamada, ülkenin yeni bir siyasi anlatıya ihtiyaç duyduğunu ifade ederek zamanın; kurumsalcıların, cumhuriyeti destekleyenlerin ve euro-Atlantik yolunu benimseyen herkesin birleşmesini gerektirdiğini söyledi. Bu kesimlerin ortak bir evi olduğunu belirten Abdixhiku, bunun da LDK olduğunu vurguladı. Bu nedenle Abdixhiku, ortak bir proje etrafında geniş bir siyasi ve toplumsal birlik başlatacağını dile getirdi. LDK lideri, söz konusu projenin bireysel çıkarları, küçük farklılıkları ve geçmişteki kırgınlıkları aşmayı hedeflediğini belirterek, “Bugünün dramları, her yıl tekrarlanan krizler ve bitmeyen suçlamalar Kosova’yı tüketiyor. Ülkenin siyaseti normalleştirecek, devleti geliştirecek ve onu kalıcı olarak Batı’ya bağlayacak yeni bir yaklaşıma ihtiyacı var.” şeklinde ifadeleri kullandı.

Eski ABD’li albay Philippe Rogers, Kosova’da da görev aldığı askeri operasyonlara atıfta bulunarak, Aleksandar Vuçiç’in Kosova hakkındaki görüşlerini değerlendirdi. Rogers, Vuçiç’in Kosova meselesiyle sürekli karşı karşıya kalan zor bir siyasi konuyla uğraştığını söyledi. Rogers, Kosova’nın Sırbistan tarafından nasıl görüldüğünü anlatmak için daha önce duyduğu bir ifadeyi aktardı. “Bunun Vuçiç’in yüzleşmek zorunda olduğu devam eden ve riskli bir siyasi mesele olduğunu biliyorum. Duyduğum bir cümleyi alıntılayacağım – bu söz bana ait değil ve Kosova’dan birine de ait değil; bir doktorun konuşmasında duymuştum. Belki tartışmalı olabilir ama bence Sırbistan’ın Kosova’ya bakışını iyi anlatıyor: ‘Kosova, Sırbistan’dan kimsenin katılmayacağı bir cenaze gibidir’,” dedi. Rogers ayrıca Kosova meselesinin artık “tamamlanmış bir iş” olduğunu ifade ederek, ülkenin statüsünün fiilen belirlenmiş olduğunu söyledi.