Haxhiu ve Kurti, Adem Demaçi'yi Ölüm Yıl Dönümünde Andı

Dışişleri ve Diaspora Bakan Vekili Glauk Konjufca, Berlin'de bir kadının hayatını kaybettiği ve bir kişinin aracıyla Onur Yürüyüşü kortejindeki kalabalığın arasına dalması sonucu çok sayıda kişinin yaralandığı ağır saldırının ardından açıklamada bulundu. Konjufca, saldırıdan duyduğu derin üzüntüyü dile getirirken, hayatını kaybeden kişinin ailesine başsağlığı diledi ve yaralananların tamamına acil ve tam şifa temennisinde bulundu. Konjufca, X platformunda yaptığı paylaşımda şu ifadeleri kullandı: "Nefrete ve aşırılık yanlısı şiddete toplumlarımızda yer olamaz. Bu tür eylemler, demokratik toplumların temelini oluşturan özgürlük ve açıklığı hedef almaktadır." Konjufca ayrıca, Kosova Cumhuriyeti'nin Almanya ile tam dayanışma içinde olduğunu ve bu zor dönemde Alman halkının güçlü bir şekilde yanında durduğunu vurguladı.

Sırbistan Cumhurbaşkanı Aleksandar Vučić'in Kosova'nın Sırbistan'ın bir parçası olduğu yönündeki açıklamaları ile Sırbistan Bakanı Snezana Paunović'in "etnik temizlik" konusundaki ifadeleri, Kosova'da yeni tepkilere neden oldu. Analistler, bu söylemin birbirinden bağımsız açıklamalar olarak görülmemesi, aksine Kosova'ya yönelik süreklilik arz eden bir siyasi yaklaşımın parçası olarak değerlendirilmesi gerektiğini belirtiyor. Ayrıca uluslararası toplumdan daha net ve daha sert bir tepki verilmesi çağrısında bulunuyorlar. Tepkiler, bu söylemi uzlaşma süreci ve bölgesel istikrar açısından zararlı olarak nitelendiren Avrupa Demokratları'ndan da geldi. Sırbistan Cumhurbaşkanı Aleksandar Vučić, "Kosova, Sırbistan'ın bir parçasıdır" yönündeki tutumunu yinelemeyi sürdürüyor. Analistlere göre, Sırbistan Bakanı Snezana Paunović'in "etnik temizlik" hakkındaki açıklamaları da münferit olaylar olarak değil, Kosova devletine yönelik hegemonik söylemler içeren siyasi bir yaklaşımın parçası olarak değerlendirilmelidir. Siyaset bilimci Dorajet Imeri, uluslararası toplumun bu tür açıklamalara karşı net, sert ve kararlı bir tepki vermemesinin, bu söylemin güçlenmesine, günlük siyasi söylemin bir parçası haline gelmesine ve zamanla normalleşmesine katkı sağladığını ifade etti. Hibrit Savaş Araştırmaları Enstitüsü Direktörü Arben Fetoshi ise, uluslararası toplumun 1999 yılında NATO müdahalesiyle Sırbistan'a verdiği mesajın, bugün de resmi Belgrad yönetimine siyasi açıdan açık ve net bir şekilde yeniden verilmesi gerektiğini değerlendirdi. Vučić, yalnızca bir gün önce Sırbistan Silahlı Kuvvetleri'nin yeni askeri öğrencilerine hitaben yaptığı konuşmada, Kosova'nın Sırbistan'ın bir parçası olduğunu söyleyerek, onlara Kosova'yı korumaları gerektiğini hatırlattı. Vučić ayrıca Arnavutluk, Kosova ve Hırvatistan arasında imzalanan askeri iş birliği anlaşmasına da değinerek, bunu Sırbistan'a karşı kurulmuş bir ittifak olarak nitelendirdi. Öte yandan Sırbistan Bakanı Snezana Paunović, açıklamasını yumuşatma girişiminde bulunmasına rağmen, sözlerinin özünden geri adım atmadı. Sadece "etnik temizlik" ifadesinin uygun olmadığını, bunun yerine "sürgün" veya "zorla yerinden etme (deportasyon)" terimini kullanması gerektiğini söyledi. Sırbistan Cumhurbaşkanı Aleksandar Vučić'in son açıklamaları, Avrupa Demokrat Partisi'nin bir parçası olan Avrupa Demokratları tarafından da eleştirildi. Avrupa Demokratları, bu söylemi uzlaşma süreci ve bölgesel istikrar açısından zararlı olarak değerlendirdi. Yaptıkları açıklamada Avrupa Demokratları, Vučić'in sözlerini, Sırbistan Bakanı Snezana Paunović'in birkaç gün önce 1998 yılında Kosova'yı "etnik olarak temizlemiş olacağını" söyleyen açıklamasıyla da ilişkilendirdi. Açıklamada, liderliğin yalnızca benimsediği tutumlarla değil, aynı zamanda hoşgörü gösterdiği ve meşrulaştırdığı söylemlerle de ölçüldüğü vurgulandı. Avrupa Demokratları, Batı Balkanlar'ın Avrupa geleceğinin diyalog, uzlaşma, sorumluluk ve uluslararası hukuka saygı temelinde inşa edilmesi gerektiğinin altını çizdi.  

Başkent Priştine'de 31 Temmuz-2 Ağustos 2026 tarihleri arasında düzenlenecek Sunny Hill Festival 2026'nın resmi sahne programı açıklandı. Festival organizatörlerinin yayımladığı programa göre etkinlik, Sunny Hill Stage, The Next Stage, The Satellite ve C4 Stage olmak üzere dört farklı sahnede gerçekleştirilecek. Festivalin açılışı 31 Temmuz'da dünyaca ünlü pop yıldızı Katy Perry ile yapılacak. Etkinliğin ikinci gününde sahneye İskoç şarkıcı Lewis Capaldi çıkacak. Üç gün sürecek festival, 2 Ağustos'ta elektronik müziğin dünyaca ünlü ismi Martin Garrix'in konseriyle sona erecek. Festival kapsamında ayrıca PAWSA, Adam Port & Rampa, Carlita, Seth Troxler, Dhurata Dora, Manifest, Lumi B, MC Kresha, Lyrical Son ile çok sayıda yerli ve yabancı sanatçı da farklı sahnelerde müzikseverlerle buluşacak. Organizatörler, 2026 yılı etkinliğinin festival tarihinin en kapsamlı programlarından birini sunmayı hedeflediğini belirterek, pop, elektronik ve hip-hop müziğin dünyaca ünlü isimlerini Arnavut sanatçılarla aynı sahnede buluşturacak zengin bir içerik hazırladıklarını ifade etti.  

Kosova'da 2022 yılında toplu şekilde istifa eden Sırp hakim ve savcıların göreve dönmesi konusu, son haftalarda yargı sistemi ve siyasi gündemin en tartışmalı başlıklarından biri haline geldi. Konuyla ilgili uluslararası baskı iddiaları da Kosova ile Avrupa Birliği (AB) arasında görüş ayrılıklarını derinleştirdi. AB, siyasi partilere Kosova Yargı Konseyi (KGJK) üzerinde karar alma sürecinde baskı kurmamaları çağrısında bulunurken, Cumhurbaşkanı Vekili Albulena Haxhiu ise uluslararası ortakların hem Yargı Konseyi hem de Savcılık Konseyi üzerinde baskı oluşturduğunu öne sürdü. Konuyu görüşmek üzere Başbakan Vekili Albin Kurti ile bir araya gelen son isim, AB'nin Kosova-Sırbistan Diyalogu Özel Temsilcisi Peter Sorensen oldu. Görüşmede Kurti, daha önce hükümet toplantısında dile getirdiği tutumunu yineleyerek, Sırp hakim ve savcıların göreve dönüşünün yalnızca Kosova Anayasası ve yürürlükteki yasalar çerçevesinde ele alınabileceğini vurguladı. Kurti, yaptığı son açıklamada ise 5 Kasım 2022'de yaklaşık 550 Sırp polis memurunun Belgrad'ın talimatıyla Kosova'nın kuzeyindeki görevlerini topluca bırakmalarını hatırlatarak, bu girişimin başarısız olduğunu savundu. "Polis teşkilatımızın çok etnikli yapısı korunmuştur. Devlet egemenliği, toprak bütünlüğü ve kurumsal istikrar zarar görmemiştir. Kosova Cumhuriyeti bugün her zamankinden daha güvenlidir." diyen Kurti, Belgrad'ın hedeflerine ulaşamadığını ifade etti. 2022 yılının Kasım ayı sonunda yaklaşık 130 Sırp hakim ve savcı, Kuzey Mitroviça, Leposaviç, Zveçan ve Zubin Potok'taki diğer Sırp kamu görevlileriyle birlikte topluca istifa etmişti. Belgrad'ın desteklediği Sırp Listesi'nin öncülüğünde gerçekleşen bu adım, Kosova hükümetinin Sırbistan tarafından verilen araç plakalarını kaldırarak Kosova plakalarını zorunlu hale getirme kararına tepki olarak atılmıştı. Çözülemeyen istifalar konusu, kararnamelerle görevden alabilmesi amacıyla Haziran ortasında Cumhurbaşkanı vekili Albulena Haxhiu'nun, Kosova Adalet Konseyi (KJC) ve Yolsuzlukla Mücadele Komisyonu'ndan (KPK) istifa edenlerin isimlerini kendisine "gecikmeden" bildirmelerini istemesiyle yeniden gündeme geldi. 21 Temmuz'da Haxhiu, 2022 yılının sonunda istifa eden yedi Sırp savcıyı da görevden aldı. Bu karar, KPK'nın Mitroviça'daki Asliye Savcılık Ofisi'nin beş savcısı ve 15 idari çalışanının istifalarını geri çekme taleplerini reddetmesinin ardından geldi. AB ise söz konusu gelişmeyi eleştirerek, özellikle iktidardaki Vetëvendosje Hareketi'nden bazı isimlerin Sırp hakimlerin göreve dönmemesi yönünde karar alınması için Yargı Konseyi'ne baskı yaptığını belirtti ve siyasi aktörlere yargının bağımsızlığına saygı gösterme çağrısında bulundu. Buna karşılık Haxhiu, Yargı Konseyi'ne yaptığı çağrıda, "İster içeriden ister dışarıdan gelsin hiçbir etki ve baskıya boyun eğmemesi" gerektiğini söyledi. Hükümetin tutumuna Kosova Geleceği İçin İttifak (AAK) Genel Sekreteri Avni Arifi de destek verirken, hukukçu Ardian Bajraktari ise Kosova Savcılık Konseyi'nin istifaların geri çekilmesini reddeden kararının yürürlükteki mevzuata ve Anayasa Mahkemesi'nin içtihatlarına uygun olduğunu belirtti. Bajraktari ayrıca, Kosova kurumlarının bu süreçte özellikle Amerika Birleşik Devletleri başta olmak üzere uluslararası ortaklarla koordinasyon konusunda dikkatli hareket etmesi gerektiğini ifade etti.

Kosova'da görev başında hayatını kaybeden polisler için düzenlenen Anma Günü kapsamında devlet yetkilileri, isimlerinin yer aldığı anıta çelenk bırakarak saygı duruşunda bulundu. Tören, 26 Temmuz 2011'de ülkenin kuzeyinde görev sırasında hayatını kaybeden polis memuru Enver Zymeri'nin ölüm yıl dönümünde gerçekleştirildi. Dönemin operasyonunda kuzeydeki sınır kapılarının kontrolünü sağlamak amacıyla görev yapan Enver Zymeri, 26 Temmuz 2011'de hayatını kaybetmişti. Başbakan Vekili Albin Kurti törende yaptığı konuşmada, görev başında şehit olan tüm polisleri, özellikle de Enver Zymeri ile Banjska saldırısında hayatını kaybeden Afrim Bunjaku'yu andıklarını belirtti. Kurti, Zymeri'nin hukukun üstünlüğünü savunurken yaşamını yitirdiğini ve fedakârlığının birçok polis için ilham kaynağı olduğunu söyledi. Kurti, 5 Kasım 2022'de Belgrad'ın talimatıyla yaklaşık 550 Sırp polis memurunun Kosova'nın kuzeyindeki görevlerinden topluca ayrıldığını hatırlatarak, buna rağmen Kosova Polis Teşkilatı'nın çok etnikli yapısının korunmayı başardığını ifade etti. Kosova'nın bugün hiç olmadığı kadar güvenli olduğunu vurgulayan Kurti, güvenlik kurumlarının yıllar içinde dayanıklılıklarını kanıtladığını belirterek, "Belgrad'ın hedefi başarısız oldu. Polis teşkilatının çok etnikli karakteri zarar görmedi." dedi. Anma programı kapsamında Afrim Bunjaku'nun ailesini ve Enver Zymeri'nin Zubin Potok'un Varaga köyündeki şehit düştüğü noktayı da ziyaret eden Kurti, Zymeri cinayetinin aydınlatılması için yargı kurumlarına hükümetin tam destek verdiğini söyledi. Kuzey Kosova'daki güvenlik durumunun bugün geçmişe kıyasla tamamen farklı olduğunu dile getiren Kurti, bunun Enver Zymeri, Afrim Bunjaku ve görev arkadaşlarının fedakârlıkları sayesinde mümkün olduğunu kaydetti. Kurti, "Er ya da geç adalet yerini bulacak. Hiçbir suçlu cezasız kalmayacak." ifadelerini kullandı. Cumhurbaşkanı Vekili Albulena Haxhiu da yayımladığı mesajda, Kosova'nın güvenliği ve egemenliğinin görev başında hayatını kaybeden polislerin fedakârlıkları üzerine inşa edildiğini belirtti. Haxhiu, savaş sonrası dönemde görev başında hayatını kaybeden ilk polis Lazim Rexhepi'den Muhamed Lika'ya kadar tüm polislerin Kosova devletinin ve Polis Teşkilatı'nın tarihinin ayrılmaz bir parçası olduğunu ifade ederek, Enver Zymeri ile Banjska saldırısında yaşamını yitiren Afrim Bunjaku'nun, ülkenin düzenini, güvenliğini ve egemenliğini koruma uğruna gösterilen fedakârlığın simgeleri olduğunu vurguladı.  

Kosova'da hukukçular, uluslararası toplumun çağrılarına rağmen 2022'de istifa eden Sırp hâkim ve savcıların görevlerine iade edilmesine karşı çıktı. Uzmanlar, yargı kurumlarının mevcut yasalar doğrultusunda yeni ve Kosova'ya bağlı Sırp hukukçuları göreve alması gerektiğini savundu. Avukat Ardian Bajraktari, istifaların bireysel bir karar olduğunu ve aradan geçen dört yılın ardından göreve dönüşün hukuki dayanağının bulunmadığını söyledi. Avukat Meshari Selimaj da adalet kurumlarının "pişman olup geri dönmek isteyenleri" kabul etmemesi gerektiğini belirterek, yeni Sırp hâkim ve savcıların şeffaf bir süreçle seçilmesini önerdi. Buna karşın avukat Xhevdet Smakiqi, yargı sisteminin çok etnikli yapısının korunması için Sırp hâkim ve savcıların geri dönmesinin gerekli olduğunu ifade etti. Konu, AB'nin Kosova-Sırbistan Diyalogu Özel Temsilcisi Peter Sorensen'in Priştine ziyaretinde de gündeme geldi. Başbakan Albin Kurti, tüm toplulukların yargıda temsil edilmesini desteklediklerini ancak sürecin Kosova Anayasası ve yasalarına uygun yürütülmesi gerektiğini vurguladı. Öte yandan Avrupa Birliği, Sırp savcıların istifalarının resmen kabul edilmesinden duyduğu endişeyi dile getirirken, Kosova yönetimi ise 2022'de siyasi gerekçelerle istifa eden yargı mensuplarının otomatik olarak görevlerine dönemeyeceğini savunuyor.  

Kosova'da yerleşim yerlerinin resmi adlarının değiştirilmesi, Sırp milletvekillerinin veto hakkı nedeniyle yıllardır gerçekleştirilemiyor. Bu nedenle, Sırp yönetimi döneminde verilen yer adları aradan 26 yıldan fazla süre geçmesine rağmen resmi belgelerde kullanılmaya devam ediyor. Ferizovik'te vatandaşlar, kentin resmi belgelerde hâlâ kullanılan Sırpça "Uroševac" adının kaldırılması için imza kampanyası başlattı. Girişimin öncüsü Bashkim Fazliu, amaçlarının işgal döneminde verilen ismin kaldırılarak "Ferizaj" adının Arnavutça, Sırpça ve İngilizce tüm resmi belgelerde kullanılması olduğunu söyledi. Uzmanlar ise bunun anayasal açıdan kolay olmadığını belirtiyor. Kosova Anayasası'nın 81. maddesine göre, belediye sınırları ve yer adlarını düzenleyen yasalarda değişiklik yapılabilmesi için hem Meclis çoğunluğunun hem de topluluklar milletvekillerinin çoğunluğunun desteği gerekiyor. Mecliste topluluklara ayrılan 20 sandalyenin 10'u Sırp milletvekillerine ait olduğu için, bu tür değişikliklerde Sırp vekiller fiilen veto yetkisine sahip bulunuyor. Savaş sonrası yer adlarının değiştirilmesi yönünde öneriler hazırlanmış olsa da, gerekli siyasi uzlaşma sağlanamadığı için bugüne kadar resmiyet kazanmadı. Bazı yerleşim yerlerinin Arnavutça isimleri günlük kullanımda yaygınlaşırken, Sırpça adlar resmi kayıtlarda varlığını sürdürüyor.  

İttifak Genel Sekreteri Avni Arifi, Kendin Karar Al Hareketi'nin (LVV) ittifak'ın altı öncelikli talebini kabul etmesi halinde, Glauk Konjufca dahil göstereceği cumhurbaşkanı adayının seçilmesi için gerekli toplantı yeter sayısını sağlamaya hazır olduklarını söyledi. Arifi, partilerinin hükümette görev veya makam talep etmediğini belirterek, tek beklentilerinin ABD doğal gazı projesinin kabulü, küçük işletmelere destek, tarımın güçlendirilmesi, altyapı yatırımları, yeni bir kömürlü termik santral sürecinin başlatılması ve Priştine için 1 milyar Euro'luk fon gibi taleplerin hayata geçirilmesi olduğunu ifade etti. Yeni seçim ihtimalini "çılgınlık" olarak nitelendiren Arifi, Kosova'nın yaklaşık bir buçuk yıldır tam işlevli kurumlara sahip olmadığını belirterek, kurumların bir an önce oluşturulması gerektiğini söyledi. Öte yandan Arifi, 2022'de görevlerinden istifa eden Sırp savcı ve hâkimlerin eski görevlerine iade edilmemesi yönündeki hükümet tutumunu da desteklediğini açıkladı.

Eski Kosova Cumhurbaşkanı Hashim Thaçi'nin savunma ekibi, Lahey'deki Özel Savcılık'ın tutukluluğun devam etmesi gerektiği yönündeki görüşüne yanıt verdi. Savunma, Thaçi'nin önemli mali kaynaklara erişerek kaçabileceği yönündeki iddiaların spekülatif olduğunu belirterek, 2020'den bu yana siyasetten çekildiğini, işsiz olduğunu ve devam eden davalar nedeniyle maddi imkânlarının azaldığını savundu. Kaçma riskine karşı Thaçi'nin pasaportlarını teslim etmeyi teklif ettiği, bunun yanı sıra 50 bin Euro'luk mali teminat sunduğu ifade edildi. Savunma, bu teminatın Thaçi'nin kardeşi ve yakın dostları tarafından garanti altına alındığını belirterek, söz konusu önlemlerin olası kaçış riskini ortadan kaldırmak için yeterli olduğunu savundu. Savunma, bu gerekçelerle Thaçi'nin uygun görülecek şartlar altında serbest bırakılması talebini yineledi.