Kosova’nın Geleceği İçin Hükümet ve AB’den Ortak Koordinasyon

Kosova, 2024 yılının başından bu yana Ukrayna’ya destek amacıyla yürütülen Interflex Operasyonu kapsamında aktif olarak görev alıyor. Yetkililere göre, bu süreçte Kosova Güvenlik Gücü-KGG personeli yüksek profesyonellik, disiplin ve askeri yetkinlik sergiledi. Kosova Güvenlik Gücü tarafından yapılan açıklamada, KGG mensuplarının katkılarının uluslararası ortaklar tarafından takdir edildiği ve bunun Kosova’nın uluslararası güvenlik operasyonlarında güvenilir bir ortak olarak itibarını daha da güçlendirdiği belirtildi. Açıklamaya göre Interflex Operasyonu, Birleşik Krallık liderliğinde yürütülen çok uluslu bir girişim olup, Ukraynalı askerlerin eğitilmesini ve operasyonel kapasitelerinin artırılmasını amaçlıyor. Program, Ukrayna Silahlı Kuvvetleri’nin ülkenin savunmasına yönelik hazırlık seviyesini yükseltmeyi hedefliyor. KGG, operasyona katılımının başlangıcından bu yana art arda beş ayrı kontenjanla görev yaptı. Kosovalı askeri personel ve uzman eğitmenler, Ukraynalı askerlere yönelik eğitim programlarının uygulanmasına katkı sağladı. Kosova Güvenlik Gücü, bu görevler aracılığıyla müttefik ülkelerin kuvvetleriyle yüksek düzeyde uyum içinde çalışabildiğini ve çok uluslu operasyon ortamlarında etkin görev yapma kapasitesine sahip olduğunu ortaya koydu.  

Kosova Meclisi eski Başkan Yardımcısı Ardian Gola, Avrupa Konseyi Parlamenter Meclisi’nde Sırbistan’a ilişkin raporun görüşüldüğü oturumda konuşarak, raporda yer alan bazı değerlendirmelere itiraz etti. Gola, raporun hazırlanmasına katkı sunanları tebrik ederek, belgede sıralanan tavsiyelerin uygulanmasının Sırbistan’ın demokratikleşme sürecine katkı sağlayacağını söyledi. Ancak raporda Banjska olayına yapılan atfın yetersiz olduğunu savundu. Kosovalı siyasetçi, Banjska’daki saldırının raporda yalnızca “polis ile silahlı Sırplar arasındaki bir çatışma” şeklinde tanımlanmasının olayın gerçek niteliğini yansıtmadığını ifade etti. Gola, ayrıca Sırbistan’daki azınlık hakları ihlallerine, özellikle de Arnavut topluluğunun karşılaştığı sorunlara raporda yeterince yer verilmediğini öne sürdü. Konuşmasında, Avrupa Parlamentosu’nun Banjska olayını “Kosova’nın kuzeyinde ağır silahlı Sırp paramiliter gruplar tarafından gerçekleştirilen terör saldırısı” olarak tanımladığını hatırlatan Gola, dönemin AB Dış Politika Yüksek Temsilcisi Josep Borrell’in de saldırıyı “Kosova Polisi’ne yönelik korkunç ve alçakça bir terör saldırısı” olarak nitelendirdiğini söyledi. Gola ayrıca, saldırının sorumlusu olmakla suçlanan Milan Radoičić’in hala Sırbistan’da serbest şekilde yaşadığını belirterek bunun hesap verebilirlik eksikliğinin göstergesi olduğunu savundu. Radoičić’in, Sırbistan Cumhurbaşkanı Aleksandar Vučić ile olan ilişkilerine de dikkat çekti. Gola, Banjska olayının Sırbistan’ın demokrasi ve hukukun üstünlüğü alanındaki sorunlarını ortaya koyduğunu öne sürerek, “Eğer amacımız Sırbistan’ın demokratikleşmesine yardımcı olmaksa, rahatsız edici gerçekleri yumuşatmak ya da nötr bir dille gizlemek yerine açıkça ifade etmeliyiz” dedi. Konuşmasının sonunda, Banjska olayının Sırbistan’ın er ya da geç yüzleşmek zorunda kalacağı bir gerçek olduğunu belirten Gola, gerçek demokratik sınavın rahat gerçekleri kabul etmek değil, zor gerçeklerle hesaplaşabilmek olduğunu vurguladı.

Kosova’da günlerdir etkili olan yüksek sıcaklıkların ardından, ülkenin bazı bölgeleri Salı günü yoğun yağışların etkisi altına girdi. Meteoroloji kaynakları tarafından paylaşılan görüntülere göre, şiddetli yağmur özellikle İstog, Klina, Deçan ve Rahovça çevresinde etkili oldu. İlk belirlemelere göre yağışlar nedeniyle herhangi bir can kaybı, maddi hasar veya ciddi olay bildirilmedi. Yetkililer ise olası olumsuzluklara karşı durumu yakından takip ediyor. Meteorologlar, hafta boyunca hava koşullarında değişkenliğin devam edebileceğini belirterek, zaman zaman yerel sağanak yağışların görülebileceği uyarısında bulundu. Uzmanlar ayrıca, sıcak hava dalgalarının ardından meydana gelen ani yağışların kısa süreli su baskınlarına ve ulaşımda aksamalara yol açabileceğini hatırlatarak vatandaşların güncel hava durumu duyurularını takip etmelerini tavsiye ediyor.

UÇK Savaş Gazileri Örgütü, Tiran’da günlerdir devam eden protestolardaKosova Kurtuluş Ordusu sembollerinin siyasi amaçlarla kullanılmaya çalışıldığı yönündeki girişimlerden duyduğu rahatsızlığı kamuoyuyla paylaştı. Örgütün Başkanı Hysni Gucati, yaptığı açıklamada, UÇK adına konuşan veya kendilerini bu mücadeleyi temsil ediyor gibi gösteren bazı kişi ve grupların tutumunu kabul edilemez olarak nitelendirdi. Gucati, yıllar boyunca UÇK’nin verdiği kurtuluş mücadelesinin değerini küçümsemeye, gölgelemeye veya farklı yönlere çekmeye çalıştığını ileri sürdüğü çevrelerin bugün UÇK adına konuşmasının savaşın onuruna ve gazilerin fedakarlıklarına hakaret anlamına geldiğini savundu. “UÇK’nin davası hiçbir siyasi gündemin, kişisel çıkarın veya parti hesaplarının aracı değildir ve olamaz” ifadelerini kullanan Gucati, örgütün bu konudaki tutumunun net olduğunu vurguladı. UÇK Gazileri Örgütü ayrıca Tiran’daki protestonun organizatörlerine çağrıda bulunarak, gösterilerin bütünlüğünü korumalarını ve eski UÇK mensupları veya gazileri adına yapılabilecek manipülasyonlara, kötüye kullanımlara ve gerçeğe aykırı temsil girişimlerine izin vermemelerini istedi. Gucati açıklamasında, UÇK’nin Kosova halkının özgürlük mücadelesinin ve fedakârlıklarının ayrılmaz bir parçası olduğunu belirterek, bu tarihî mirasın siyasi kazanç amacıyla değil, hak ettiği saygıyla ele alınması gerektiğini ifade etti.  

Belgrad merkezli YIHR (Youth Initiative for Human Rights)  tarafından yayımlanan yıllık “İnkârın Durumu” raporuna göre, Sırbistan'da 2025 yılı boyunca savaş suçlarının inkârı veya hafifletilmesine yönelik en az 110 vaka kaydedildi. Raporda, savaş suçlarından hüküm giymiş 10 kişinin yüceltildiği 60 ayrı olay ile 1990'lı yıllardaki çatışmalar sırasında işlenen suçların inkâr edildiği veya önemsizleştirildiği 50 vaka tespit edildiği belirtildi. YIHR'nin verilerine göre, inkâr edilen olaylar arasında Kosova'daki Reçak Katliamı,  Sarayova’nın Kuşatılması, Prijedor'daki toplama kampları ve Belgrad yakınlarındaki Batajnica'da Kosovalı kurbanların cesetlerinin gizlendiği toplu mezarlar da bulunuyor. Raporda, Srebrenica Soykırımı'nın Sırbistan'da en fazla inkâr edilen suç olmaya devam ettiği vurgulandı. Sadece 2025 yılı içerisinde soykırımın inkârına ilişkin en az 30 vaka belgelendi. Araştırmaya göre, savaş suçlarından hüküm giymiş kişilerin, özellikle de Ratko Mladiç'in yüceltilmesi yalnızca devlet kurumlarıyla sınırlı kalmayıp bazı medya kuruluşları, siyasi partiler, dini çevreler ve akademik kesimlerde de görülüyor. Raporda dikkat çekilen gelişmelerden biri de eski Yugoslav Ordusu generali Nebojşa Pavkoviç'in Belgrad'daki "Hak Eden Vatandaşlar Sokağı"nda devlet ve askeri törenle defnedilmesi oldu. YIHR, bunun geçmişle yüzleşme süreci açısından tehlikeli bir emsal oluşturduğunu savundu. Raporda ayrıca uluslararası adalet kurumlarıyla iş birliğinin engellenmesi, Bosna Hersek mahkemelerinin kararlarına yönelik itirazlar ve bazı kamu görevlilerinin atanması gibi gelişmelerin, savaş dönemi geçmişiyle hesaplaşma konusunda kurumsal bir tıkanıklığa işaret ettiği öne sürüldü. YIHR müdürü Sofija Todoroviç ise savaş suçlarının inkârı ve görecelileştirilmesinin Sırbistan siyasetinin temel unsurlarından biri haline geldiğini belirterek, bu yaklaşımın toplumsal kutuplaşmayı derinleştirdiğini ve demokratik kapasiteyi zayıflattığını ifade etti.

Kosova’nın Avrupa Birliği nezdindeki Başmüzakerecisi Jeton Zulfaj, Salı günü Georg Schnetzer ile bir araya geldi. Resmi açıklamaya göre görüşmede, Kosova’nın Avrupa Birliği’ne entegrasyon sürecindeki son gelişmeler, AB Büyüme Planı kapsamında yürütülen reformlar ile Kosova ve Avusturya arasındaki ikili ilişkiler ve iş birliği ele alındı. Zulfaj, Kosova’nın reform gündemine bağlılığını sürdürdüğünü vurgulayarak, Avrupa Birliği’nin ülkeye aday ülke statüsü vermesi ve üyelik müzakerelerini başlatması yönünde karar almasının önemine dikkat çekti. Görüşme, daha önce Viyana’da gerçekleştirilen ve görevdeki Başbakan Albin Kurti ile Avusturya Başbakanı Christian Stocker arasında yapılan temasların devamı niteliğinde gerçekleşti. Zulfaj’ın, aynı ziyaret kapsamında Avusturya Federal Avrupa, Entegrasyon ve Aile Bakanı Claudia Bauer ile de görüştüğü belirtildi. Toplantının sonunda Zulfaj, Büyükelçi Schnetzer’e ziyareti ve Avusturya’nın Kosova’nın Avrupa Birliği üyelik sürecine verdiği sürekli destek nedeniyle teşekkür etti.

Prestijli Amerikan gazetesi The Washington Post, Kosova’nın uzun süredir mücadele ettiği sokak köpekleri sorununa ve yerel kurumların bu konuda yürüttüğü çalışmalara ilişkin bir haber yayımladı. Gazetenin haberinde, Kosova genelinde 50 binden fazla sokak köpeğinin şehirlerde ve kırsal bölgelerde başıboş dolaştığı belirtildi. Haberde, “Kosova’daki yerel yetkililer, ülkenin sokaklarında ve köylerinde dolaşan 50 binden fazla sahipsiz köpeği daha etkin şekilde yönetebilmek için çözüm yolları arıyor” ifadelerine yer verildi. Washington Post’un değerlendirmesine göre, sokak köpekleri meselesi hem hayvan refahı hem de kamu güvenliği açısından Kosova’nın karşı karşıya olduğu önemli sorunlardan biri olmaya devam ediyor. Yerel yönetimler ve ilgili kurumlar, köpeklerin kayıt altına alınması, kısırlaştırılması, barınak kapasitelerinin artırılması ve sahiplendirme programlarının geliştirilmesi gibi yöntemlerle soruna kalıcı çözümler üretmeye çalışıyor. Uzmanlar ise sorunun yalnızca sokakta yaşayan köpeklerle sınırlı olmadığını, aynı zamanda evcil hayvanların terk edilmesi, yetersiz denetim ve sürdürülebilir hayvan politikalarının eksikliği gibi faktörlerden de kaynaklandığını belirtiyor. Bu nedenle, uzun vadeli çözüm için hem kamu kurumlarının hem de toplumun ortak sorumluluk üstlenmesi gerektiği vurgulanıyor.

Kosova, ülkelerin askeri kapasite ve savunma göstergelerine göre değerlendirildiği Küresel Barış Endeksi kapsamında militarizasyon kategorisinde dünyada 55’inci sırada yer aldı. Endeks, ülkelerin militarizasyon düzeyini; askerî harcamaların gayrisafi yurt içi hasılaya (GSYH) oranı, 100 bin kişi başına düşen asker sayısı ile konvansiyonel silah ithalat ve ihracatı gibi yedi temel gösterge üzerinden ölçüyor. Verilere göre Kosova, toplam 1,696 puan alarak listede 54’üncü sıradaki Fas’ın hemen ardından konumlandı. Bölgesel karşılaştırmada ise Karadağ, 53’üncü sırayla Kosova’nın önünde yer aldı. Balkan ülkeleri arasında Bosna Hersek militarizasyon kategorisinde 20’nci sıraya yerleşerek dikkat çekti. Buna karşılık Sırbistan 86’ncı, Arnavutluk ise 88’inci sırada bulunuyor. Listenin ilk sıralarında ise İsrail, Kuzey Kore, Rusya, Amerika Birleşik Devletleri ve Ukrayna yer aldı. Militarizasyon düzeyinin en düşük olduğu ülkeler arasında ise İzlanda, Malezya, Butan, Moldova ve Slovenya bulunuyor. Uzmanlara göre militarizasyon sıralaması, bir ülkenin askerî kapasitesinin büyüklüğünü ve savunma alanındaki kaynak kullanımını gösterse de, bu sıralama doğrudan askerî güç veya savaş kabiliyeti anlamına gelmiyor. Endeks daha çok savunma harcamaları ve askerî yapıların toplum içindeki ağırlığını ölçmeyi amaçlıyor.

Birleşmiş Milletler Barış Operasyonlarından Sorumlu Genel Sekreter Yardımcısı Lacroix, BM Genel Sekreteri’nin Kosova Özel Temsilcisi Peter Due ile birlikte, son üç yıl içerisindeki ikinci Kosova ziyareti kapsamında Pazartesi günü görevdeki Başbakan Albin Kurti ve görevdeki Dışişleri ve Diaspora Bakanı Glauk Konjufca ile görüşmeler gerçekleştirdi. UNMIK tarafından yapılan açıklamaya göre, görüşmelerde Kosova’nın sürdürdüğü reform çabaları ve kaydettiği ilerleme olumlu değerlendirildi. Taraflar ayrıca diyalog ve iş birliğinin devam etmesinin önemine dikkat çekti. Açıklamada, Lacroix’nın Avrupa Birliği’nin kolaylaştırıcılığında yürütülen Kosova-Sırbistan Diyaloguna desteğini yinelediği belirtildi. BM yetkilisi ayrıca, UNMIK’in hukukun üstünlüğünün güçlendirilmesi, insan haklarının geliştirilmesi ve farklı topluluklar arasında güven inşasının desteklenmesine yönelik çalışmalarını sürdüreceğini vurguladı. Ziyareti kapsamında Lacroix, diplomatik misyon temsilcileri ve uluslararası kuruluşların yetkilileriyle de bir araya gelerek bölgedeki gelişmeler hakkında görüş alışverişinde bulundu.