Kurti, Yeni Bakan Yardımcılarını Atadı

Kosova Kurtuluş Ordusu’nun (UÇK) eski yöneticileri Hashim Thaçi, Kadri Veseli, Rexhep Selimi ve Jakup Krasniqi hakkında kararın açıklanmasına az kala, Lahey’deki Özel Mahkeme binası çevresinde güvenlik tedbirleri artırıldı. Özel Mahkeme önünde çok sayıda vatandaşın toplanması nedeniyle Hollanda polisi, duruşmayı takip etmek üzere binaya girmek isteyen tüm aile üyeleri ve medya mensuplarının girişine henüz izin vermedi. Bazı aile üyeleri binaya giriş yaparken, diğer aile yakınları ile medya temsilcileri beklemeyi sürdürüyor. Öte yandan binanın çevresinde güvenliği sağlayan polis, bölgede bulunan vatandaşlardan binadan uzaklaşarak gösteri için belirlenen alana geçmelerini istedi. Polis, vatandaşların uyarıya uymaması halinde güç kullanılabileceği uyarısında bulundu.  

Priştine’de onlarca vatandaş, UÇK’nın eski yöneticileri hakkında Lahey’de açıklanacak Özel Mahkeme kararını beklemek üzere İskender Bey Meydanı’nda toplanmaya başladı. Çok sayıda vatandaş geceyi de meydanda geçirirken, kentte karar öncesi bekleyiş sürüyor. Lahey’de kararın saat 10.00’da, Kosova’nın eski Cumhurbaşkanı Hashim Thaçi ile UÇK’nın eski yöneticileri Kadri Veseli, Jakup Krasniqi ve Rexhep Selimi hakkında açıklanması bekleniyor. Bekleyiş gecesinin organizatörü Çlirim Haziri, katılımın yoğun olduğunu belirterek vatandaşların gece boyunca meydanda birlikte kaldığını söyledi. Haziri, geceyi meydanda geçirenlerin kesin sayısının bulunmadığını, ancak katılımın yüksek olduğunu ifade etti.

Lahey’de UÇK’nın dört eski yöneticisinin yargılandığı davaya başkanlık eden hakim Charles Smith, Özel Mahkeme’ye gitmek üzere yola çıktı. Özel Mahkeme, Hashim Thaçi, Kadri Veseli, Rexhep Selimi ve Jakup Krasniqi hakkında nihai kararını bugün saat 10.00’da açıklayacak.

UÇK’nın eski siyasi liderlerinden Hashim Thaçi’nin başsavunma avukatı Luka Mişetiç, Lahey’de bugün açıklanacak karar öncesinde kısa bir açıklama yaptı. Mişetiç, karar açıklanmadan önce herhangi bir değerlendirmede bulunmayacağını belirterek, “Kararın ardından konuşacağım.” dedi.  

Lahey’deki Özel Mahkeme, UÇK’nın dört eski yöneticisi Hashim Thaçi, Kadri Veseli, Rexhep Selimi ve Jakup Krasniqi hakkında bugün açıklanacak karar duruşmasının yaklaşık iki saat sürmesinin beklendiğini duyurdu. Mahkemenin son bildirimine göre karar duruşması 10.00’da başlayacak ve 12.00’de sona erecek. Özel Mahkeme, kamuya açık galeriden veya medya merkezinden duruşmayı takip etmek isteyen gazeteciler için ön kayıt yapılması çağrısında da bulundu.  

Kosova Özel Daireleri olarak bilinen ve merkezi Lahey’de bulunan Özel Mahkeme, bugün Kosova Kurtuluş Ordusu’nun (UÇK) eski yöneticileri Hashim Thaçi, Kadri Veseli, Jakup Krasniqi ve Rexhep Selimi hakkında kararını açıklayacak. Lahey’deki duruşmanın saat 10.00’da başlaması ve yaklaşık iki saat sürmesi bekleniyor. Kosova’da mahkeme salonundaki açıklama 10 dakika gecikmeli olarak yayımlanacak. Kosova Hükümeti’nden Dışişleri Bakanı ve Başbakan Yardımcısı Glauk Konjufca ve Çalışma Aile ile Kurtuluş Savaşı Değerleri Bakanı Andin Hoti’nin, kararı Lahey’de takip etmesi bekleniyor. Karar, yaklaşık altı yıl süren yargılamanın ardından açıklanacak. Dört eski UÇK yöneticisi savaş suçları ve insanlığa karşı suçlarla suçlanıyor. Sanıkların tamamı hakkındaki suçlamaları reddederek kendilerini suçsuz ilan etti. Savcılık, sanıkların ortak bir suç planına katılabilecek düzeyde yetkiye sahip olduğunu savunurken, savunma makamı UÇK’nın merkezi olmayan bir gerilla gücü olduğunu ve gerçek karar alma yetkisinin çoğu zaman yerel düzeyde bulunduğunu ileri sürüyor. Karar öncesi bekleyiş Kosova’da da dün geceden itibaren başladı. Priştine’deki “İskender Bey” Meydanı’nda çok sayıda vatandaş bir araya gelerek geceyi kararın açıklanmasını bekleyerek geçirdi. Lahey’e giden Kosovalı vatandaşlar da mahkeme kararını açık alanda takip etmek üzere toplanmaya başladı.

Gazeteci Rina Mujku, Kosova Meclisi eski Başkanı Kadri Veseli ve UÇK’nin eski sözcüsü Jakup Krasniqi’nin tutukluluk sürelerinin uzatılmasına ilişkin kararın usule ilişkin bir konu olduğunu ve Çarşamba günü Özel Mahkemeler tarafından açıklanması beklenen kararla ilişkilendirilmemesi gerektiğini söyledi. Mujku, Lahey’denyaptığı açıklamada, tutukluluk tedbirine ilişkin kararın, mahkemenin kararını açıklamasıyla yaşanması beklenen gelişmeler açısından çok sınırlı bir etkiye sahip olabileceğini belirtti: “Bu usule ilişkin bir konu, yarınla ilgili değil. Charles Smith’in vereceği ve tarihte en az etkiye sahip olacak kararlardan biri olabilir. 60 günlük, yani iki aylık bir süre söz konusu olsa da bunun etkisi yalnızca bir gün sürebilir ve yarın, Kadri Veseli veya Jakup Krasniqi hakkında kararın açıklanmasıyla birlikte hemen geçersiz hale gelebilir.” Gazeteci ayrıca UÇK’nin dört eski yöneticisi Hashim Thaçi, Kadri Veseli, Rexhep Selimi ve Jakup Krasniqi hakkında verilmesi beklenen karara ilişkin beklentilerini de değerlendirdi. Mujku, yargılama heyetinin açıklamasına dayanarak kararın, sanıkların sorumluluğunu bir grup olarak değil, her bir sanık açısından ayrı ayrı değerlendirmesinin beklendiğini vurguladı.

Kosova İstatistik Ajansı (KSA) ve UNICEF Kosova, Kosova’daki çocukların, kadınların ve ailelerin durumuna ilişkin kapsamlı veriler sunan 2025 Çoklu Gösterge Küme Araştırması’nın (MICS) sonuçlarını yayımladı. Veriler; çocukların hayatta kalması, erken çocukluk eğitimi, okula hazırlık ve şiddet içermeyen disiplin yöntemlerinin kullanımı da dâhil olmak üzere bazı alanlarda ilerleme kaydedildiğini gösteriyor. Bununla birlikte rapor, özellikle Roman, Aşkali ve Mısırlı çocuklar açısından belirgin eşitsizliklerin devam ettiğine dikkat çekiyor. MICS 2025’e göre Kosova’da yenidoğan ölüm oranı, 2020 yılına kıyasla 1.000 canlı doğumda 11’den 8’e geriledi. Roman, Aşkali ve Mısırlı topluluklarda ise bu oran 1.000 canlı doğumda 21’den 15’e düştü. 24-35 aylık çocukların tam aşılanma oranı genel nüfusta yüzde 76 iken, Roman, Aşkali ve Mısırlı çocuklarda yüzde 44 olarak gerçekleşti. 3-4 yaş arasındaki çocukların erken çocukluk eğitimine katılım oranı, 2020’de yüzde 15 iken 2025’te yüzde 36’ya yükseldi. Ancak Roman, Aşkali ve Mısırlı toplulukların çocuklarında bu oran yaklaşık yüzde 7’de kalıyor. Eğitime devam konusunda da büyük bir fark bulunuyor. Genel nüfusta devam oranı ilkokulda yüzde 96, alt ortaöğretimde yüzde 95 ve üst ortaöğretimde yüzde 89 seviyesinde. Roman, Aşkali ve Mısırlı çocuklarda ise bu oran ilkokulda yüzde 83’ten üst ortaöğretimde yalnızca yüzde 27’ye düşüyor. Çocukların korunması alanında şiddet içeren disiplin yöntemlerinin kullanımı yüzde 72’den yüzde 64’e gerilerken, ağır şiddet yüzde 6’dan yüzde 2’ye düştü. Bununla birlikte çocuklara yönelik şiddet hâlâ önemli bir sorun olmaya devam ediyor. Rapor, çocukların beslenmesi konusunda da sorunlara dikkat çekiyor. Genel nüfusta 5-9 yaş arasındaki çocukların yaklaşık yüzde 24’ü fazla kilolu kabul edilirken, bu oran Roman, Aşkali ve Mısırlı çocuklarda yüzde 32’ye ulaşıyor. Ayrıca genel nüfusta 6-23 aylık çocukların yüzde 57’si sağlıksız gıda tüketirken, Roman, Aşkali ve Mısırlı topluluklarda bu oran yüzde 80’e çıkıyor. Sosyal koruma açısından bakıldığında, 18 yaş altındaki çocukların yüzde 94’ü sosyal transferlerden yararlanıyor. Nüfusun yüzde 80’i ise sosyal transferlerin en az bir türünü alan hanelerde yaşıyor. Kosova İstatistik Ajansı Direktörü Avni Kastrati, MICS 2025 verilerinin ilerlemenin izlenmesi ve eşitsizliklerin belirlenmesi açısından önemli olduğunu söyledi. Kastrati, “Kosova İstatistik Ajansı olarak kamu yararına hizmet eden, kaliteli ve uluslararası ölçekte karşılaştırılabilir veriler üretmeye kararlıyız.” dedi. UNICEF Kosova Ofisi Başkanı Veronika Vashchenko ise çocuklar konusunda kaydedilen ilerlemenin gerçek olduğunu, ancak bu ilerlemenin herkes için eşit olmadığını belirtti. Vashchenko, “MICS’in yeni bulguları, Kosova’daki çocuklar açısından ilerlemenin gerçek olduğunu, ancak hâlâ eşit olmadığını gösteriyor” ifadelerini kullandı. MICS 2025, Kosova’da bu araştırmanın üçüncü turunu oluşturuyor. Daha önce araştırma 2014 ve 2020 yıllarında gerçekleştirilmişti. Araştırma, iki ayrı anket aracılığıyla 6.928 hanede yaklaşık 14 bin görüşme gerçekleştirilerek yapıldı. Veriler; yerleşim yeri, cinsiyet, yaş, eğitim, gelir düzeyi, etnik aidiyet ve engellilik durumu gibi kriterlere göre göstergelerin analiz edilmesine olanak sağlıyor. Böylece kurumlara politika oluşturma ve kaynakları en kırılgan gruplara yönlendirme konusunda önemli bir temel sunuyor.

Yeniden seçilerek başbakanlık görevine başlamasının ikinci iş gününde Albin Kurti, Başbakanlık Ofisi’nde Preşova, Bujanovc ve Medvece’de yaşayan Arnavutların siyasi temsilcilerini kabul etti. Görüşmeye PVD’den Shaip Kamberi, APN’den Visar Memeti, LPD’den Shqiprim Musliu, LR’den Sami Salihu, AL’den Armend Aliu, PD’den Sali Salihu ile Agim Sabedini ve PDSH katıldı. Ayrıca Preşova Belediye Başkanı Ardita Sinani, Bujanovaç Belediye Başkanı Arbër Pajaziti, Arnavut Ulusal Konseyi Başkanı Enkel Rexhepi ve Medvece’den Arben Ferati de toplantıda hazır bulundu. Kurti, görüşmenin temsilcilerin görüşlerini dinlemek ve Preşova Vadisi’ndeki Arnavutların karşı karşıya olduğu sorunları ele almak açısından bir fırsat olduğunu belirtti. Görüşmede ayrıca hakların korunması ve Arnavutların temsil gücünün, özellikle de parlamentodaki temsilinin güçlendirilmesi için siyasi koordinasyonun önemi üzerinde duruldu. Kurti, Facebook hesabından yaptığı açıklamada şu ifadeleri kullandı: “Preşova Vadisi’ndeki Arnavutların iş birliğine ve ortak sorumluluğa ihtiyacı var. Parti farklılıkları demokrasinin bir parçasıdır, ancak vatandaşların çıkarları herkesin çabalarının ortak buluşma noktası olmalıdır. Kosova Cumhuriyeti Hükümeti için Preşova, Bujanovc ve Medvece Arnavutlarına destek vermek sürekli bir taahhüt olmaya devam ediyor. Haklarının korunması, kimliklerinin muhafaza edilmesi ve günlük yaşam koşullarının iyileştirilmesi konusunda onların yanında olacağız.”

Tarım Orman ve Kırsal Kalkınma Bakanı Armend Muja, gıda güvenliğini ve tüketicilerin sağlığını korumak amacıyla aflatoksine yönelik geçici önleyici tedbirler ve sıkılaştırılmış denetimler uygulanmasına ilişkin kararlar aldı. “DE HEUS D.O.O. tarafından Sırbistan Cumhuriyeti’nde üretilen, süt inekleri için kullanılan ‘SELECT MILK GR’ adlı konsantrede izin verilen maksimum Aflatoksin B1 (AFB1) seviyesinin aşıldığının doğrulanmasının ardından ürünün piyasadan çekilmesi, kalan miktarların izole edilmesi ve ürünün kullanıldığı çiftliklere kadar dağıtımının takip edilmesi talimatı verilmiştir. Aynı zamanda, Sırbistan Cumhuriyeti menşeli veya Sırbistan’da üretilen, süt inekleri ve buzağılar için kullanılan mısır bazlı konsantre ve karışımların ithalatına, 2309909600 tarife kodu kapsamında, 30 gün süreyle geçici önleyici tedbir uygulanmasına karar verilmiştir” denildi. Bu süre içerisinde Gıda ve Veterinerlik Ajansı’nın (AUV), yapılacak ileri tedbirlerin belirlenmesine temel oluşturacak belgelendirilmiş bir risk değerlendirmesi gerçekleştirmesi zorunlu tutuldu. Ayrıca, hayvan yemi olarak kullanılmak üzere tasarlanan mısır ve mısır bazlı ürünlerde AFB1 denetimleri sıkılaştırıldı. Özellikle süt ineklerine yönelik yemlere odaklanıldı. İlk aşamada, kararda belirlenen tedbirler doğrultusunda artırılmış kontroller, numune alma ve laboratuvar analizleri uygulanacak. Tarım Orman ve Kırsal Kalkınma Bakanlığı, “Tedbirler geçici ve önleyici niteliktedir ve laboratuvar sonuçları ile risk değerlendirmesine dayanılarak yeniden gözden geçirilecektir. Amaç, riski kaynağında tespit etmek, halk sağlığını korumak ve uygun olmayan ürünlerin gıda zincirine girmesini önlemektir.” açıklamasında bulundu.