Kosova’nın Yasaların Uygulanmasına Bağlılığını Memnuniyetle Karşılıyoruz

Kosova Demokratik Partisi (PDK), Başbakan Albin Kurti’nin Avrupa Birliği’nin diyalog temsilcisi Peter Sorensen ile yaptığı görüşme ve Yabancılar Yasası’nın uygulanması ile ek tedbirler hakkındaki açıklamalarının ardından bugün tepki gösterdi. PDK, basına yaptığı açıklamada, Başbakan Kurti’nin son tavizleri konusunda derin endişe duyduğunu belirterek, bu tavizlerin Kosova Cumhuriyeti’nin egemenliğini doğrudan zedelediğini söyledi. Parti ayrıca, ironik bir şekilde Kurti’nin sadece birkaç hafta önce Davos’ta dünyaya Kosova’da artık paralel yapıların bulunmadığını söylediğini hatırlattı: “Şimdi ise yaptığı siyasi uzlaşmayla onlara yeni bir meşruiyet kazandırıyor. Bu tavizler, Kurti tarafından şeffaflık ve kurumsal tartışma olmadan kabul edilen Brüksel Anlaşması ve Ohri ekinin tehlikeli mantığının devamıdır. Bu anlaşmalar artık sahada, Kosova’nın devlet çıkarlarına zarar veren somut sonuçlar üretmektedir. Kosova Cumhuriyeti’nin yasaları herkes için tam ve eşit şekilde uygulanmalıdır. Devlet sistemi dışında faaliyet gösteren her yasa dışı yapı kapatılmalıdır.”  Kosova Demokratik Partisi, Kurti hükümetine “kurumsal karmaşa yaratan ve Sırbistan’ın Kosova’ya yönelik söylemini güçlendiren zararlı politikaları derhal durdurma” çağrısında bulundu. “Son kararlarıyla Kurti iki ciddi taviz vermiştir: Kosova toprakları içinde Sırbistan’ın yasa dışı kurumlarının faaliyet göstermesine izin vermiş ve Sırbistan’ın Kosova vatandaşları için yasa dışı biçimde verdiği belgeleri meşrulaştırmıştır. Bunları kabul ederek Sırbistan’ın yasa dışı yapılarını Kosova devletinin yasalarının uygulanmasında ortak haline getirmiştir. Bu kararlar, Başbakan Kurti’nin kamuoyunun dikkatinden uzakta, tamamen şeffaflıktan yoksun bir şekilde müzakereler yürüttüğünü ve bunun, kendisi ile iktidardaki partisinin Kosova Cumhuriyeti’nin işleyişine zarar verdiği yeni bir kurumsal kriz ortamında gerçekleştiğini göstermektedir. Kurti yıllarca Kosova’da Sırbistan’ın paralel yapılarının artık bulunmadığını söylüyordu. Ancak şimdi aldığı kararlarla onların varlığını kamuoyu önünde kabul ediyor ve faaliyetlerini sürdürmeleri için koşullar yaratıyor,” ifadeleri PDK’nın açıklamasında yer aldı. 

Sırbistan Hükümeti’ndeki "Kosova Ofisi"nin Direktörü Petar Petković, Avrupa Birliği ile Kosova Hükümeti arasında Yabancılar Yasası konusunda varılan anlaşmanın, Kosova’daki Sırp sağlık ve eğitim kurumlarının normal ve kesintisiz şekilde faaliyet göstermesini sağlayacağını söyledi. “Bu olağanüstü basın toplantısını, Kosova’daki Sırp sağlık ve eğitim kurumlarının normal ve sorunsuz şekilde çalışmasını sağlayacak bir çözüme ulaştığımızı duyurmak için çağırdım. Bu çözüm üzerinde günler ve haftalar boyunca Avrupa Birliği ile çalıştık.” diyen Petković, AB’nin diyalogdan sorumlu Özel Temsilcisi Peter Sorensen’in çabalarını da övdü. Ayrıca sahadaki Sırplarla ve Sırp kurumlarında çalışanlarla, rektörler, dekanlar, hastane müdürleri ve Sırp Ortodoks Kilisesi temsilcileriyle sürekli temas halinde olduğunu belirtti: “Çünkü bu mesele yalnızca idari veya teknik bir konu değil, her şeyden önce Kosova’daki Sırpların hayatta kalma meselesidir.” “En kötü senaryo olan Kosova’daki Sırp kurumlarının kapatılmasını önledik. Çünkü Albin Kurti’nin 13 yıl sonra uygulamaya karar verdiği Yabancılar Yasası’nın uygulanmasının temel amacı buydu. Kurumlarımızın kapatılmasını engelledik ki halkımız okumaya, eğitim almaya, sağlık hizmeti almaya ve işe gitmeye devam edebilsin. Mitrovica’daki Klinik Merkezi, Graçanica ve Pasjan’daki sağlık merkezleri, tüm sağlık merkezleri, eğitim kurumları, on fakülteli bir üniversite ve bir akademiyi kurtardık.” dedi Petković. Bunun Kosova’daki Sırplar için çok iyi ve önemli bir haber olduğunu vurguladı. “Sırplar artık rahat nefes alabilir. Pazartesi günü normal bir iş günü olacak.” diye ekledi. Petković ayrıca çözüm kapsamında 10 Sırp belediye başkanının, üniversite ve öğrenciler dahil tüm eğitim ve sağlık kurumlarında çalışanların bir listesini hazırlayacağını açıkladı. Bu listelere dayanarak söz konusu kurumlarda çalışan Sırplara çalışma ve oturma izinleri verilecek. Kosova Başbakanı Albin Kurti’nin açıkladığı üzere, bu kategoriler için geçici izinler ilk etapta 12 aylık bir süre için verilecek. Petković, bu listelerde yalnızca kişisel bilgilerin yer alacağını ve Kosova Polisi’nin zaten bu bilgilere sahip olması nedeniyle Sırpların güvenliği açısından hiçbir risk bulunmadığını da sözlerine ekledi.

Ekonomi profesörü Shkumbin Misini, Kosova İstatistik Ajansı’nın (ASK) Şubat ayı enflasyonunu geçen yıla göre %6 olarak açıklamasının, ülkedeki gerçek fiyat artışlarını yansıtmadığını söyledi. ASK verilerine göre fiyat artışını özellikle gıda ürünleri, hizmetler ve bazı ulaşım kategorilerindeki zamlar etkiledi. Ancak Misini’ye göre, ASK’nın kullandığı metodoloji Kosova’nın ekonomik durumuna uygun değil. “Enflasyon daha yüksek çünkü ASK’nın yöntemi, çoğunlukla uçak biletleri gibi değişkenleri de kapsayan, dünya genelinde daha gelişmiş ülkelerde kullanılan metodolojiye dayanıyor. Biz Avrupa’nın en yoksul ülkesiyiz ve enerji eksikliğimiz var. Gelişmiş ülkelerle aynı metodolojiyi kullanmak gerçek duruma uymuyor.” dedi Misini. Misini, enflasyon hesaplamalarının ülkenin sosyoekonomik özelliklerine göre yapılması gerektiğini vurguladı. Kosova için temel ürünler baz alınmalı. Örneğin 2020-2026 döneminde şeker, yağ ve un gibi üç temel ürünün fiyatları %65’ten fazla arttı. Profesöre göre Kosova, gelişmiş ülkelerle kıyaslanamaz; onlar için seyahat ve tatil normal iken, Kosova’da bu bir lüks. 2026’nın ekonomik açıdan zorlu bir yıl olmasını beklediğini belirten Misini, son yıllardaki fiyat artışlarının sebeplerini Ukrayna savaşı, Batı’nın Rusya’ya uyguladığı yaptırımlar, enerji maliyetlerindeki artış ve asgari ücret zammı olarak sıraladı. Misini, özellikle asgari ücret artışlarının üretkenlikle orantılı olması gerektiğini vurgulayarak, aksi takdirde enflasyonu artıracağını belirtti. Profesör Misini ayrıca enerji fiyatlarındaki artışın diğer ürünleri de zincirleme şekilde etkilediğine dikkat çekti.

AB Dış İlişkiler ve Güvenlik Politikası Yüksek Temsilcisi Kaja Kallas, Kosova’da sivil kayıt ve Yabancılar Yasası konusunda varılan anlaşmaları memnuniyetle karşıladı. Kallas, bu anlaşmaları “Kosova’daki tüm vatandaşların yararı için ileriye doğru atılmış önemli bir adım” olarak nitelendirdi. AB Diplomasi Şefi ayrıca kamu hizmetlerinin kesintisiz şekilde sunulmasının sağlanmasının büyük önem taşıdığını vurguladı. Kallas, söz konusu anlaşmaların Belgrad–Priştine Diyalogu için yeni bir momentum oluşturduğunu belirterek, yakında üst düzey bir toplantı düzenlemeye hazır olduklarını ifade etti. AB Dış İlişkiler ve Güvenlik Politikası Yüksek Temsilcisi Kallas, anlaşmaların sağlanmasına yapıcı şekilde katkı sunan herkese teşekkür ederken, diyalog çerçevesinde daha önce varılan anlaşmaların uygulanmasının da hayati önem taşıdığını söyledi.

1 Mart'ta başlayan ve bir ay sürecek olan bu süreçte, yaklaşık 10.000 kamu görevlisinin mal varlığını Yolsuzlukla Mücadele Ajansı'na (APK) bildirmesi gerekiyor. APK Müdürü Yll Buleshkaj, şu ana kadar bu yükümlülüğü yerine getiren yaklaşık 780 görevli olduğunu söyledi. Bu yıl beyanlar yeni bir elektronik sistem üzerinden yapılacak. Süreye uymayan yetkililere ise Nisan ayının ilk 15 gününde maaşlarının %30’u oranında para cezası uygulanacak. Geçen yıl geç bildirim yapan yetkililere 135’ten fazla ceza kesilmişti.

Almanya’nın Priştine Büyükelçisi Rainer Rudolph, Kosova’nın Yabancılar ve Araçlar Yasası’nın kademeli uygulanmasına yönelik çabalarını memnuniyetle karşıladı. Rudolph, sosyal medya üzerinden yaptığı açıklamada, söz konusu yasaların uygulanma yöntemine ilişkin anlaşmaya varılmasının önemli olduğunu vurguladı. Alman diplomat, ayrıca vatandaşlar için gerekli belgelerin sağlanmasının büyük önem taşıdığını belirtti. Büyükelçi, özellikle çalışanlar ve öğrenciler için oturma ve çalışma izinlerinin temin edilmesi, sağlık ve eğitim hizmetlerinde kesinti yaşanmamasının sağlanması ile tüm Kosova vatandaşları için belge düzenlenmesine yönelik pratik çözümler bulunmasının önemli konular arasında yer aldığını ifade etti. Rudolph, sağlanan ilerlemenin üzerine yeni adımlar inşa edilmesinin kritik olacağını da sözlerine ekledi.

Amerikalı analist Daniel Serwer, Richard Grenell’in Kennedy Center başkanlığından ayrıldığı yönündeki haberlerin ardından açıklamada bulundu. Serwer, Grenell’in Balkanlar veya dünyanın başka bölgelerinde herhangi bir görev üstlenmemesini umduğunu belirtti. Grenell’in görevden ayrıldığı haberlerinin ardından Serwer, “İyi bir haber, ancak umarım Balkanlar’da veya dünyanın başka bir yerinde bir iş almaz,” diye yazdı.

Fransa’nın Priştine Büyükelçisi Olivier Guerot, yarından itibaren yürürlüğe girecek olan Yabancılar Yasasıyla ilgili bugün sabah saatlerinde yaşanan gelişmeleri memnuniyetle karşıladı. Guerot, sosyal medya platformu X’te yaptığı paylaşımda Peter Sorensen, Aivo Orav ve Albin Kurti tarafından yapılan ortak açıklamayı memnuniyetle karşıladığını belirtti. Fransız diplomat paylaşımında, “Bütün tarafların iyi niyeti somut çözümler bulunmasını mümkün kıldı. Atılan adımların Kosova’daki Sırp toplumunun yaşam koşulları üzerinde olumsuz bir etki yaratmaması büyük önem taşıyor. Avrupa Birliği’nin proaktif ve çok olumlu rolünü tebrik ediyorum.” ifadelerini kullandı.

Priştine Üniversitesi, kampüs alanında özellikle Merkez Üniversite Kütüphanesi ile Kimya Enstitüsü arasında devam eden yasa dışı inşaat ve ticari faaliyetlerin durdurulması için yetkili kurumlara yeniden çağrı yaptı. Üniversite, söz konusu çalışmaların daha önce Priştine Belediyesi Müfettişlik Müdürlüğü’ne bildirildiğini ancak somut bir adım atılmadığını duyurdu. Açıklamada, belediyenin “öğrenciler için yenileme” olarak tanımladığı alanın gerçekte ticari amaçla kullanıldığı ve “Zoe Hotel” adıyla lüks bir otel olarak tanıtıldığı ifade edildi. Üniversite "Zoe Hotel" akademik misyondan ve öğrencilere yönelik hizmetten saparak iş dünyası müşterilerine ve şehir turizmine yönelik lüks bir otel" olduğunu belirtti. Priştine Üniversitesi yönetimi, yetkili kurumların müdahale etmemesi halinde kampüs alanına üçüncü tarafların girişini engelleme hakkını saklı tuttuğunu açıkladı.

Güvenlik uzmanı Nuredin Ibishi, dünyada artan savaşlar ve güvenlik gerilimleri nedeniyle Kosova’nın yeni bir siyasi kriz veya olası erken seçimlerle karşı karşıya kalma lüksünün bulunmadığını söyledi. Ibishi, cumhurbaşkanının seçilememesi ve Anayasa Mahkemesi kararının beklenmesi nedeniyle oluşan kurumsal tıkanıklığın, güvenlik sektörünün denetiminde tehlikeli bir boşluk yarattığını belirtti. Uzman, bu durumun, ülkenin stratejik hazırlıklarını da olumsuz etkilediğini ifade etti. Dünyada güvenlik risklerinin giderek arttığını vurgulayan Ibishi, birçok Avrupa ülkesinin olası krizlere karşı hazırlık yaptığını, ancak Kosova’da siyasi tıkanıklığın devlet kurumlarının tam olarak işlev görmesini engellediğini söyledi. Bu güvenlik uzmanı, Parlamento ve ilgili komisyonların tam olarak çalışmamasının güvenlik kurumlarının denetimini zayıflattığını dile getirdi. Ibishi ayrıca, mevcut durumun uluslararası süreçleri de etkileyebileceğini belirterek, Kosova Güvenlik Gücü’nün olası uluslararası misyonlara katılımı ve ülkenin NATO üyeliği hedefi açısından siyasi istikrarın büyük önem taşıdığını değerlendirdi. Sırbistan’dan gelen söylemler ve hibrit tehditlere de dikkat çeken güvenlik uzmanı Ibishi, bu tür risklerin siyasi çekişmelerle değil, güçlü ve işleyen kurumlarla karşılanması gereğini dile getirdi.