Haxhiu, Taranto 2026’nın Açılışına Katılacak

Trakya Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Mustafa Hatipler başkanlığındaki heyet, Kosova Demokratik Türk Partisi-KDTP Genel Başkanı ve Başbakan Yardımcısı Fikrim Damka’yı makamında ziyaret etti.  Gerçekleştirilen görüşmede, Kosova ile Trakya Üniversitesi arasındaki mevcut iş birliklerinin geliştirilmesi ve yeni iş birliği alanlarının oluşturulması ele alındı.  Trakya Üniversitesi’nin farklı fakülte ve birimlerinden yöneticiler ile akademisyenlerin yer aldığı heyetin ziyareti kapsamında, Kosova ile Türkiye arasındaki eğitim ve sağlık bağlarının güçlendirilmesine yönelik gerçekleştirilebilecek ortak çalışmalar ve projeler değerlendirildi.  Genel Başkan ve Başbakan Yardımcısı Fikrim Damka, ziyaretten duyduğu memnuniyeti ifade ederek, Kosova’nın eğitim ve sağlık alanındaki kapasitesinin geliştirilmesine katkı sunacak her türlü iş birliğinin desteklenmesinin önemine vurgu yaptı.

Kosova Hukuk Enstitüsü (IKD), ülkedeki kurumsal tıkanıklığın, özel sektörün geliştirilmesine yönelik Büyüme Planı kapsamında sağlanması öngörülen 34 milyon euronun üzerindeki fonu riske atabileceği uyarısında bulundu. IKD'nin açıklamasına göre Kosova'nın, Büyüme Planı'nın 3. Alanı kapsamında 2026 yılı sonuna kadar yaklaşık 34,4 milyon euro değerindeki yedi reformu hayata geçirmesi gerekiyor. Söz konusu reformlar; iş ortamının iyileştirilmesi, yatırımların artırılması ve finansmana erişimin kolaylaştırılmasını hedefliyor. Enstitü, reformların bir bölümünün Kosova Meclisi'nde ilgili yasaların kabul edilmesini gerektirdiğine dikkat çekerken, kurumların da henüz tam anlamıyla işler hale getirilemediğini belirtti. Reformların tamamlanması için dört aydan biraz fazla bir süre kaldığını vurgulayan IKD, gecikmelerin Kosova'nın taahhütlerini süresi içinde yerine getirememesine ve dolayısıyla fonların tehlikeye girmesine yol açabileceği uyarısında bulundu. IKD açıklamasında, “Büyüme Planı'nın 3. Alanı kapsamında talep edilen reformların uygulanması için dört aydan biraz fazla süre kaldı. Bundan sonraki her gecikme, mevzuatın kabul edilmesi, kararların alınması ve gerekli mekanizmaların işler hale getirilmesi için mevcut süreyi daha da daraltıyor. Bu durum, Kosova'nın Reform Gündemi kapsamında üstlendiği yükümlülükleri süresi içinde yerine getirememe ve bunun sonucunda 34 milyon euronun üzerindeki fondan yararlanamama riskini artırıyor” ifadelerine yer verildi. IKD'ye göre kurumsal tıkanıklığın sonuçları yalnızca siyasi alanla sınırlı kalmayacak. Enstitü, yaşanan gecikmelerin doğrudan ekonomi ve vatandaşlar üzerinde de etkiler yaratabileceği değerlendirmesinde bulundu.

GAP Enstitüsü'nden Bekim Salihu, Kosova'daki belediyelerin karşı karşıya olduğu sorunların büyük bölümünün hükümet tarafından alınan kararlar ve çıkarılan yasalardan kaynaklandığını söyledi. Salihu, özellikle toplu iş sözleşmelerinin yerel yönetimlerin mali durumunu ağırlaştıran faktörlerden biri olduğunu belirterek, bu süreçlerde belediyelere yeterince danışılmadığını ve bilgi verilmediğini ifade etti. Mevcut hükümetin belediyelerin bugün içinde bulunduğu durumun tamamından sorumlu tutulamayacağını kaydeden Salihu, ancak hükümetin belediyelerin bu durumdan çıkmasına yardımcı olmaması nedeniyle sorumluluk taşıdığını söyledi. Salihu, yerel yönetimlerin içinde bulunduğu durumun ciddiyetinin anlaşılması ve çözüm için gerekli adımların atılması gerektiğini vurguladı.

NATO'nun Kosova'daki Barış Gücü KFOR'unun, Mitroviça'da İbre Nehri üzerindeki ana köprüde kalıcı güvenlik varlığını kademeli olarak azaltmaya başlamasının üzerinden 10 gün geçti. Köprünün güvenliği ve yönetimine ilişkin sorumluluğun Kosova Polisi'ne devredilmesinin ardından KFOR bölgedeki sürekli varlığını azaltıyor. Mitroviça'nın kuzeyindeki sivil toplum temsilcileri ise bu gelişmeyi, köprünün araç trafiğine açılmasının önünü açabilecek bir adım olarak değerlendiriyor. Kuzey Mitroviça Yurttaşlar Girişimi'nden Betim Osmani, KFOR'un sorumluluğu yerel kurumlara kademeli olarak devretmesinin kentin iki yakasının birbirine yaklaşması açısından önemli olduğunu söyledi. Osmani, bölgede son yıllarda ciddi güvenlik olaylarının yaşanmamasının da bu süreci desteklediğini belirtti. Aynı girişimden Skender Sadiku ise sürecin siyasi baskılara rağmen devam etmesini beklediğini ifade etti. Sadiku'ya göre kuzeyde sağlık hizmetleri ve altyapı gibi köprüden daha acil çözülmesi gereken sorunlar bulunuyor. Diğer yandan Sırbistan Cumhurbaşkanı Aleksandar Vuçiç, 20 Ağustos'ta NATO Genel Sekreteri Mark Rutte'ye başvurarak KFOR'un köprüdeki varlığını azaltmasını durdurmasını istedi. Vuçiç, bunun kuzeydeki Sırp nüfusla “nihai bir hesaplaşma” koşulları oluşturabileceğini öne sürdü. NATO ise köprünün araç trafiğine yeniden açılmasına ilişkin olası herhangi bir kararın “tüm yerel toplulukların ihtiyaçlarını dikkate alması” gerektiğini belirtti. İbre Köprüsü şu anda yalnızca yayalara açık. Kosova hükümeti Temmuz 2024'te köprünün araç trafiğine de açılacağını duyurmuş, ancak bu girişim uluslararası toplumun tepkisine ve bölgede yeni gerilimlere yol açmıştı.    

Görevdeki Altyapı ve Ulaştırma Bakanı Dimal Basha, Priştine-Poduyeva yolu projesinde yaşanan gecikmeler nedeniyle ekonomik operatörlere mali cezaların uygulanmaya başladığını açıkladı. Basha, projedeki son çalışmaları yerinde incelediğini belirterek, göreve geldikten sonra denetçiler ve yüklenici firmalarla görüşmeler yaptığını söyledi. Görüşmelerin ardından, sahadaki durum dikkate alınarak çalışma sürelerinin uzatılması konusunda anlaşmaya varıldığını ifade etti. Anlaşma kapsamında yüklenicilerden yeni çalışma takvimleri ve gerekli teminatları sunmaları, belirlenen süre ve yükümlülüklere uymaları istendi. Köprülerin bir bölümünün trafiğe açılması, kalan çalışmaların ise Kasım ayına kadar tamamlanması hedeflendi. Basha, özellikle Vranidoll kesiminde yalnızca Temmuz ayı için yüklenici firmaya 24 bin Euro ceza kesildiğini duyurdu. Bakan, çalışma takvimine uymayan diğer kesimlerde de cezaların devam edeceğini belirterek, sözleşme yükümlülüklerinin gerekçesiz şekilde yerine getirilmemesi halinde aynı uygulamanın Bakanlığın diğer projelerinde de hayata geçirileceğini söyledi.  

Kosova kurumları tarafından terör örgütü olarak ilan edilen “Kuzey Tugayı” (Severna Brigada), Kosova'ya yönelik tehdit içeren bir video yayımladı. Videoda silahlı kişilerin görüntüleri yer alırken, içlerinden biri bulunduğu yeri bir “savaş alanı” olarak nitelendirerek Kosova'ya gelmek için hazırlandıklarını söyledi. Facebook'ta yayımlanan videoda doğrudan tehdit mesajları yanı sıra Sırp milliyetçisi söylemler kullanılıyor ve Rusya ile Sırbistan arasındaki bağlara atıfta bulunuluyor. Videoda konuşan kişi, Kosova'ya geleceklerini belirterek tehdit içeren ifadeler kullanıyor. “Kuzey Tugayı” (Severna Brigada), Kosova kurumları tarafından 29 Haziran 2023'te terör örgütü ilan edilmişti.

Kosova Enerji Kurumu'nda (KEK) bu yıl iş yerinde dört çalışanın hayatını kaybetmesinin ardından Yeni KEK Sendikası tepki gösterdi. Sendika, yalnızca yaşanan ölümlerin ardından açıklama yapılmasının yeterli olmadığını belirterek, yeni bir can kaybı yaşanmadan önce iş güvenliği konusunda somut adımlar atılması çağrısında bulundu. Sendikadan yapılan açıklamada, yönetim, yönetim kurulu, bakanlık ve ilgili tüm kurumların olay sonrası tepki vermek yerine olayları önlemeye odaklanması gerektiği vurgulandı. Sendika, hayatını kaybeden Mixhen Sadiku, Milazim Binaku, Haxhi Gojnovci ve Arbenit Ahmeti'nin yalnızca taziye mesajlarında anılmaması gerektiğini belirterek, ölümlerin iş güvenliği politikalarında somut sorumluluk ve değişime dönüşmesi çağrısı yaptı. Sendika, “Artık trajedilerin ardından verilen tepkileri değil, bir sonraki can kaybı yaşanmadan önce alınacak tedbirleri istiyoruz.” mesajını verdi.  

Sırbistan Cumhurbaşkanı Aleksandar Vuçiç, İbre Nehri üzerindeki köprünün açılması tartışmasına ilişkin NATO Genel Sekreteri Mark Rutte'ye mektup gönderdiğini söyledi. Vuçiç, RTS'ye yaptığı bir açıklamada, Rutte'den Sırpların haklarına ve Brüksel Anlaşmaları'na saygı gösterilmesini istediğini bildirdi. Köprünün açılması meselesinin daha önceki diyalog sürecinin bir parçası olduğunu savunan Vuçiç, Sırbistan'ın Kosova konusundaki tutumundan vazgeçmeyeceğini ifade etti. Vuçiç, “Rutte'nin Balkanlar'daki herkesin güvenliğini garanti altına almak istediğine inanıyorum. Bu doğrultuda ben de Sırpların haklarına saygı gösterilmesini ve Brüksel Anlaşmaları'nın uygulanmasını talep ettim. Sırp çoğunluklu belediyeler Birliği kurulmuş olsaydı, bunların hiçbiri yaşanmazdı. İbre Köprüsü diyalogun bir parçasıydı; şimdi ise bir Sırbın sözde Kosova'yı tanımak istememesinden rahatsız oldukları için köprüyü başka yere taşımak istiyorlar. Birilerinin egemen Sırbistan'ın topraklarının bir bölümünden vazgeçeceğini düşünmesi inanılmaz. Rutte'yi yaşananlar konusunda uyarmak için kişisel itibarımı da ortaya koymam önemliydi.” dedi. Rutte'nin konuya ilişkin rasyonel hareket edeceğine inandığını belirten Vuçiç, NATO Genel Sekreteri'nin bölgedeki gelişmeler konusunda yeterli bilgiye sahip olduğunu söyledi. Diğer yandan NATO'nun Kosova misyonu KFOR, 10 Ağustos'ta İbre Köprüsü'ndeki sürekli varlığını kademeli olarak azaltmaya başladığını açıklamıştı. KFOR, bu sürecin Kosova'daki güvenlik durumunun iyileşmesi kapsamında yürütüldüğünü bildirmişti.  

Merkezi Çalışma Müfettişliği, Skenderaj, Mitroviça, Vıçıtırın, Prizren ve Ferizovik belediyelerindeki 12 şantiyede çalışmaları durdurdu. Denetimler sırasında işçilerin yaşamı ve sağlığı açısından ciddi risk oluşturan ağır yasal ihlaller tespit edildiği bildirildi. Bunun üzerine 12 şantiyede çalışmaların, tüm eksiklikler giderilerek güvenli çalışma koşulları sağlanana kadar derhal durdurulması kararlaştırıldı. Müfettişlik, alınan önlemlerin iş kazalarını önlemeyi ve çalışanların güvenliğini sağlamayı amaçladığını açıkladı. Çalışmalara ancak müfettişlerin tüm yasal şartların ve güvenlik standartlarının yerine getirildiğini tespit etmesinin ardından yeniden izin verilecek.

Vıçıtırın Belediyesi'ne bağlı Zogaj köyünde, Prizren-Priştine Katolik Piskoposluğu'nun gelecekte kilise inşa etmeyi planladığı arazide 17 Ağustos'ta düzenlenen temel taşı ve arazi kutsama töreni, çevre köylerde yaşayanların tepkisine ve ülkede dini tartışmalara yol açtı. Tartışmanın merkezinde ise yerel yönetim ile Katolik Kilisesi'nin törene ilişkin farklı açıklamaları bulunuyor. Vıçıtırın Belediyesi, temel atma töreni için önceden bildirim yapılmadığını ve inşaat ruhsatı başvurusu bulunmadığını belirtirken, Katolik Kilisesi tören konusunda yetkililerin önceden bilgilendirildiğini ve 17 Ağustos'taki etkinliğin inşaatın başlaması anlamına gelmediğini savunuyor. Tartışma nasıl başladı? Temmuz sonunda Vıçıtırın İslam Birliği Konseyi, kilisenin planlandığı bölgede Katolik nüfus bulunmadığını ve çevredeki köylerin Müslümanlardan oluştuğunu belirterek projeye tepki gösterdi. Konsey, toplumsal hassasiyetleri etkileyebilecek projelerin dikkatli ve sorumlu şekilde ele alınması çağrısında bulundu. Katolik Kilisesi'nden Piskoposluk Vekili Dom Fran Kola ise 17 Ağustos'ta yalnızca arazinin kutsandığını ve gelecekte yapılması planlanan dini yapının temel taşının yerleştirildiğini söyledi. Kola, Vıçıtırın Belediye Başkanı'nın tören konusunda önceden bilgilendirildiğini, ayrıca Temmuz ayında polise de haber verildiğini belirtti. Güvenlik ve huzurun korunması amacıyla planlanan vaftiz töreninin ise Priştine'deki Azize Teresa Katedrali'nde gerçekleştirildiği aktarıldı. Kilise projesinin arkasında kim var? Kola'ya göre arazi, 11.266 metrekare büyüklüğünde ve Piskoposluğa ait. Arazi, Maxhunaj'daki Musa ailesi tarafından bağışlandı. İslam Birliği Konseyi, kilise projesinin arkasında dini hoşgörüsüzlüğü körüklediğini öne sürdüğü bazı grupların bulunabileceğini iddia etti. Kola ise Piskoposluğun girişimin başında olduğunu ve herhangi bir siyasi parti veya hareketin projeye dahil olmadığını söyledi. “Rikthim” hareketi de projeye dahil olmadığını, yalnızca bölge sakinlerinin talebi üzerine 17 Ağustos'taki törenle ilgili duyuruyu paylaştığını açıkladı. Kosova laik bir devlet. 2024 nüfus sayımına göre ülke nüfusunun %93,49'u Müslüman, %2,31'i Ortodoks ve %1,75'i Katolik olarak kaydedildi. Son dönemde sosyal medyada Müslümanlar ile Katolikler arasında din değiştirme tartışmaları da yaşanırken, Vıçıtırın'daki kilise planı bu tartışmaları yeniden gündeme taşıdı. Daha önce bir avukat, Musa hakkında Özel Savcılığa nefret ve hoşgörüsüzlüğü kışkırtmak suçlamasıyla suç duyurusunda bulunmuştu. Avukat, Musa'nın sosyal medyada Müslümanların öldürülmesi çağrısında bulunduğunu iddia ediyor.