Anayasa Mahkemesi Kararı: Cumhurbaşkanının Meclis Feshi Geçici Olarak Durduruldu

Amerika Birleşik Devletleri’nin Kosova’daki Kara Ataşesi Yarbay Jonathan Shaw bugün Kosova Savunma Bakanı Yardımcısı Enis Kervan’ı makamında ziyaret etti. Yapılan görüşmede, iki ülke arasında savunma alanındaki mevcut iş birliği ve ortak çalışmalar ele alındı; ayrıca gelecekte yapılacak projeler ve fikir alışverişi üzerine de görüş alışverişinde bulunuldu. Bildirildiğine göre, farklı toplulukların Kosova Güvenlik Gücü’ndeki-KGG temsiliyeti ve rolü üzerine de duruldu. Bakan Yardımcısı Kervan, bu ziyaretleri için  Amerikan Ataşesine teşekkür etti.

Vetëvendosje Hareketi Meclis Grubu Başkanı Arbërie Nagavci, Kosova Anayasa Mahkemesi’nin Cumhurbaşkanı Vjosa Osmani’nin Kosova Meclisi’ni fesheden kararnamesine yönelik geçici tedbir kararı almasını memnuniyetle karşıladıklarını söyledi. Nagavci, yaptıkları başvurunun haklı olduğuna inandıklarını belirterek, sundukları argümanların açık ve anayasa temelli olduğunu ifade etti. Ayrıca mahkemeden profesyonel bir değerlendirme beklediklerini ve başvurularının kabul edilmesini umduklarını dile getirdi. Nagavci’ye göre, Anayasa Mahkemesi’nin aldığı karar anayasal düzenin korunması, kurumların demokratik işleyişinin sürdürülmesi ve ülkedeki kurumsal istikrarın sağlanması açısından büyük önem taşıyor.

Kosova Cumhurbaşkanı Vjosa Osmani, Meclisin feshedilmesine ilişkin kararnameyi yayımlamadan önce çok sayıda hukukçuya danıştığını söyledi. Osmani, Arnavutluk’un başkenti Tiran’da katıldığı bir televizyon programında kararın tek başına alınmadığını belirterek, hem kendi ekibinden hem de dışarıdan hukukçularla görüş alışverişinde bulunduğunu ifade etti. “Bu, tek başıma aldığım bir karar değildi. Hem kabinemdeki hem de dışındaki onlarca hukukçuya danıştıktan sonra bu adımı attım. Hepsi de oybirliğiyle aynı değerlendirmeyi yaptı,” dedi. Cumhurbaşkanı Osmani’ye, söz konusu kararnameyle ilgili davada Kosova Anayasa Mahkemesi’nin bağımsız bir karar verip veremeyeceği de soruldu. Osmani, mahkemenin özgür olması gerektiğini vurgulayarak, hiç kimsenin mahkeme üzerinde baskı kurmaya çalışmamasını umduğunu dile getirdi. Osmani ayrıca, mahkemenin vereceği her türlü kararı memnuniyetle karşılayacağını söyledi.

Milletvekili Haxhi Avdyli, Cumhurbaşkanı Vjosa Osmani’ye yönelik linç kampanyası ve tehditleri protesto ederek ‘GUXO’ partisindeki tüm görevlerinden istifa etti. Avdyli, sosyal medyada yaptığı açıklamada, nefret dili ve şiddet çağrılarına katılamayacağını vurguladı. Avdyli, Vetëvendosje milletvekili grubunda ve GUXO yönetiminde daha önce de siyasi görüş ayrılıkları yaşadığını, ancak durumun kamu önünde linç ve tehdit boyutuna ulaşmasını beklemediğini belirtti. İstifasıyla siyasette nefret diline karşı bir çağrı yapmak istediğini söyleyen Avdyli, siyasi farklılıklara rağmen saygı ve insanlığın korunması gerektiğini, Kosova’nın geleceğinin her şeyin üzerinde olduğunu öne sürdü.

Yerel Yönetim ve İdare Bakanı Elbert Krasniqi, Finlandiya’nın Priştine Büyükelçisi Evamari Laaksonen ile bir görüşme gerçekleştirdi. Krasniqi, Finlandiyalı diplomatla yerel yönetim ve kurumlar arası işbirliğinin derinleştirilmesi imkanlarını ele aldıklarını söyledi. “Bu görüşmede belediyelerin kapasitelerinin güçlendirilmesinin, tecrübe paylaşımının ve Kosova ile Finlandiya belediyeleri arasında ortaklıkların kurulmasının önemini vurguladık. Ayrıca atık yönetimi, acil durumlarla başa çıkma ve yerel düzeyde performans ile şeffaflığı artıran programların desteklenmesi gibi önemli alanlarda işbirliğini de görüştük.” diye açıkladı Krasniqi. Bakan, uluslararası işbirliğinin Kosova’da yerel yönetimin geliştirilmesi ve güçlendirilmesi için önemli bir dayanak olmaya devam ettiğini belirtti.

Kosova Demokratik Enstitüsü (KDI) araştırmacısı Eugen Cakolli, mevcut anayasal durumda, daha derin bir kurumsal krizi önlemek için Anayasa Mahkemesi'nin hızlı hareket etmesi ve cumhurbaşkanının kararnamesiyle ilgili geçici bir tedbir uygulama olasılığını değerlendirmesi gereğini dile getirdi. Cakolli, hukuk ilkesine göre kararnameler mahkeme tarafından aksi ispatlanana kadar geçerli kabul edilse de, bu durumda anayasal belirsizlikler acil bir tepki gerektiriyor. Bu uzmana göre bu adım, daha derin bir kurumsal krizin önüne geçmek için önemli. Cakolli ayrıca gerekli adımların atılmaması halinde ülkenin tartışmalı bir kurumsal sürece girebileceği uyarısında bulunarak, geçmişte Meclis başkan yardımcılarının seçilmesiyle ilgili yaşanan benzer anayasal karar süreçlerini hatırlattı. Cakolli’ye göre şimdiye kadarki uygulamalar, Anayasa Mahkemesi’nin hassas konularda çoğu zaman öncelikli ve hızlı şekilde hareket ettiğini gösteriyor. Cakolli, Kosova’nın zaten ikinci yılına tam anlamıyla işlevsel olmayan kurumlarla girdiğini ve bunun vatandaşların devlet kurumlarına olan güvenini zedeleyebileceğini söyledi. Cumhurbaşkanının rolüne ilişkin değerlendirmesinde ise Cakolli, Vjosa Osmani’nin seçim tarihini belirlemesi açısından hukuki bir engel bulunmadığını, ancak kısa bir süre daha bekleyebileceğini ifade etti. “Eğer önümüzdeki günlerde Anayasa Mahkemesi bir karar vermezse, Cumhurbaşkanı anayasal ve yasal yetkilerini kullanarak seçim tarihini belirlemek zorunda kalacaktır. Bu, ülkede hukuki güvenliğin korunması açısından gereklidir.” diye belirtti KDI araştırmacısı Eugen Cakolli.

Başbakan Albin Kurti, geçen Cuma günü QUINT büyükelçileri ile yaptığı toplantıda son siyasi durumun gündeme gelmediğini açıkladı. Kurti, söz konusu toplantının önceden planlandığını vurgulayarak, “Bu konuyla ilgisi yoktu. Toplantı daha önce kararlaştırılmıştı” dedi.

Başbakan Albin Kurti, Dönüş ve Topluluklar Bakanı Nenad Raşiç’in açıklamasına ilişkin olarak fazla detay vermek istemedi. Raşiç, dün yaptığı açıklamada Kurti’nin Deçan Manastırı mülkiyetinden kendisi adına 24 hektar arazi tahsis ettiğini söylemişti. Kurti, bu konuya ilişkin açıklamanın zaten bizzat bakan ve hükümet sözcüsü Arlind Manxhuka tarafından yapıldığını belirtti. “Zaten sözcüm Arlind ve bakan konuya açıklık getirdi,” diyen Kurti, açıklamayı kısa tutarak bir etkinliğe katıldıktan sonra araca bindi. Etkinlik, Dünya Kadınlar Günü vesilesiyle düzenlenmişti.

Meclis Başkanı Albulena Haxhiu, Cumhurbaşkanı Vjosa Osmani tarafından 10. yasama döneminin feshedilmesine ilişkin yayımlanan kararnamenin anayasaya aykırı olduğunu ve Kosova Meclisi kurumunu küçümseyen bir adım olduğunu söyledi. Haxhiu, Kosova Anayasa Mahkemesi’nin konunun hassasiyeti nedeniyle hızlı hareket etmesini ve öncelikle geçici tedbir kararı almasını beklediğini ifade etti. “Anayasa Mahkemesi’nin konunun hassasiyetine uygun şekilde hızlı davranmasını ve önce geçici tedbir kararı almasını bekliyorum. Çünkü aksi halde sonuçlar telafisi mümkün olmayan boyutlara ulaşabilir. Bu nedenle mahkemenin kararını bekliyoruz,” dedi. Meclis Başkanı, Meclis’in feshedilmesine ilişkin bir kararname yürürlükte olduğu sürece çalışmaların devam edemeyeceğini belirtti. Ancak Anayasa Mahkemesi geçici tedbir kararı alırsa durumun değişebileceğini söyledi. Haxhiu, Meclis’in seçim sonuçlarının onaylanmasının ardından çok kısa sürede oluşturulduğunu ve önemli çalışmalar yaptığını belirterek, “Önemli uluslararası anlaşmaları onayladık, Meclis çalışmalarını sürdürürse önümüzde daha birçok önemli konu var” dedi. Cumhurbaşkanı’nın fesih kararının kendisi için sürpriz olduğunu ifade eden Haxhiu, “Bu karar benim için beklenmedik oldu. Aynı zamanda anayasaya aykırı ve aceleyle alınmış bir karardır. Bu nedenle Meclis Başkanı olarak buna karşı çıkacağım” diye konuştu. Kosova Anayasası’nın Meclis’in hangi durumlarda feshedilebileceğini açıkça belirlediğini söyleyen Haxhiu, “Cumhurbaşkanına, 60 günlük süre dolmadan ve cumhurbaşkanı seçimi başarısızlıkla sonuçlanmadan Meclis’i feshetme yetkisi veren hiçbir durum yok. Cumhurbaşkanlığı, Kosova Meclisi’den üstün değildir” ifadelerini kullandı. Haxhiu ayrıca, bu karardan Kosova Meclisi’ndeki hiçbir milletvekilinin memnun olmaması gerektiğini belirterek, söz konusu adımın Meclis’in çalışmalarını ve kurumun itibarını zedelediğini söyledi.

Eski Başbakan Isa Mustafa, Cumhurbaşkanı Vjosa Osmani’nin Meclis’i feshetme kararının doğru olduğunu değerlendirdi. Mustafa, “Bu durumda Cumhurbaşkanı Osmani’nin Meclis’i feshetme kararıyla doğru davrandığına inanıyorum. Görev süresi boyunca belki de nadir olarak doğru bir adım attı.” dedi. Kosova Demokratik Birliği’nin (LDK) eski başkanı da olan Mustafa, Kosova’da Anayasa’nın farklı yorumlarla okunduğunu belirtti. Buna rağmen Kosova Anayasa Mahkemesi’nin kararlarına saygı duyulması gerektiğini vurgulayan Mustafa, mahkemeye yönelik eleştirilerin doğru olmadığını ifade etti. Eski Başbakan ve eski LDK lideri Mustafa, Anayasa’nın cumhurbaşkanının görev süresi dolmadan en geç 30 gün önce seçilmesi gerektiğini açık bir şekilde belirttiğini söyleyerek, bu nedenle Osmani’nin aldığı kararı haklı bulduğunu dile getirdi. Cumhurbaşkanı Osmani ise geçen Cuma günü düzenlediği basın toplantısında, bundan bir gün önce yani Perşembe günü yapılan ve cumhurbaşkanı seçiminin gerçekleştirilemediği oturumun ardından Meclis’i feshettiğini açıklamıştı. Söz konusu oturum ise, yeni cumhurbaşkanının seçilmesi için son tarih olarak belirlenmişti.