Kurti, NATO ve KFOR Yetkilileri Görüşmesinde Kosova’daki Güvenlik Ele Alındı

Priştine’deki Temel Mahkeme, gazeteci Lirim Mehmetaj’ı tehdit ettiği iddiasıyla eski milletvekili Gani Geci hakkında 30 gün tutukluluk kararı verdi. Savcılığın iddiasına göre olay, 11 Ekim’de Priştine’deki VOX Kosova portalının ofisinde meydana geldi. Geci’nin, milletvekili Fatos Geci hakkında Facebook’ta yayımladığı bir paylaşımı kaldırması veya değiştirmesi için Mehmetaj’ı tehdit ettiği öne sürüldü. Savcılık ayrıca Geci’nin ertesi gün gazetecinin katıldığı Debat Plus programının yapıldığı televizyon binasının yakınına gittiğini, TikTok üzerinden burada bulunduğunu gösteren bir video yayımladığını ve Mehmetaj’ın çıkışını yaklaşık iki saat beklediğini belirtti. Mahkeme, Geci’nin gazeteci üzerinde yeniden baskı kurma veya iddia edilen tehdidi gerçekleştirmeye yönelik girişimlerde bulunma riski bulunduğunu değerlendirerek tutuklamaya hükmetti. Buna karşılık kaçma ve delillere müdahale riskine ilişkin gerekçeleri yeterli bulmadı. Geci suçlamaları reddetti. Avukatı Besnik Berisha, müvekkilinin amacının ailesini korumak olduğunu savunarak tutuklama kararını hukuka aykırı ve gereksiz olarak nitelendirdi. Berisha, karara Temyiz Mahkemesinde itiraz edeceklerini açıkladı. Gani Geci hakkındaki suçlamalar henüz kesinleşmiş değil. Savunmanın karara karşı 48 saat içinde itiraz etme hakkı bulunuyor.

Kosova Özel Mahkemesi’ne ilişkin yasa değişiklikleri, Cumhurbaşkanı Justina Shiroka-Pula’nın kararını bekliyor. Cumhurbaşkanının yasayı onaylamak veya yeniden görüşülmek üzere Meclise iade etmek için sekiz günlük süresi bulunuyor. Öte yandan Ombudsman Naim Qelaj’ın raporunda, Lahey’deki Kosova Özel Mahkemesi’nin şeffaflığı, hesap verebilirliği ve insan haklarına riayet konusunda çeşitli kaygılar dile getirildi. Kosova Meclisinde kabul edilen yasa değişiklikleri, oylamanın üzerinden sekiz gün geçmesine rağmen cumhurbaşkanının incelemesinde bulunuyor. Meclis'ten yapılan açıklamada, itiraz için belirlenen son gün saat 16.00’ya kadar herhangi bir başvuru yapılmadığı bildirildi. Sürecin ardından Meclis Başkanının yasayı imzalayarak cumhurbaşkanına iletmesi bekleniyor. Cumhurbaşkanı Shiroka-Pula, kendisine sunulacak yasa hakkında sekiz gün içinde karar verecek. Bu süre içerisinde yasayı onaylayabilecek veya yeniden değerlendirilmesi için Meclise geri gönderebilecek. Ombudsman raporunda şeffaflık ve insan hakları kaygıları Lahey’deki Kosova Özel Mahkemesinin işleyişi, Ombudsmanlık kurumunun raporunun tanıtımı sırasında da gündeme geldi. Ombudsman Naim Qelaj, mahkemenin faaliyetlerine ilişkin çeşitli kaygıları dile getirerek bugüne kadar Lahey’deki tutukluluk merkezlerini ziyaret etmesine izin verilmediğini söyledi. Qelaj, Avrupa Birliği ve Avrupa Konseyi başta olmak üzere uluslararası aktörlere çağrıda bulunarak mahkemenin kuruluş amacı doğrultusunda çalışıp çalışmadığının ve insan hakları standartlarına uyup uymadığının değerlendirilmesini istedi. Qelaj, mahkemenin uluslararası kurumlar tarafından finanse edilen bir mekanizma olduğunu hatırlatarak, yargılamalarda usule ilişkin güvencelerin ve insan haklarının korunması gerektiğini vurguladı. Ombudsmana göre, Uluslararası Kızılhaç Komitesi dışında başka bir uluslararası kurum veya kuruluşun mahkemenin çalışmalarını izlemediği belirtilirken, Kosova kurumlarına karşı hesap verebilirlik ve şeffaflık eksikliği de eleştirildi. Anayasa uzmanı Bajrami’den hesap verebilirlik çağrısı Anayasa hukuku uzmanı Arsim Bajrami de Özel Mahkemenin işleyişine ilişkin eleştirilerini dile getirdi. Bajrami, Avrupa Birliği, Avrupa Konseyi ve mahkemeyi finanse eden ülkelerin, sağlanan bütçelerin nasıl kullanıldığı konusunda hesap verebilirlik talep etmesi ve yargılamalarda insan haklarına uyulup uyulmadığını izlemesi gerektiğini söyledi. Kosova Demokratik Partisi (PDK) ve Kosova’nın Geleceği İçin İttifak (AAK) temsilcileri de Hashim Thaçi, Kadri Veseli, Jakup Krasniqi ve Rexhep Selimi hakkında verilen karara ilişkin kaygılarını dile getirdi. PDK Milletvekili Blerta Deliu, Ombudsman raporunun yanı sıra İngiliz tarafınca hazırlanan bir raporda da ciddi ihlal iddialarının yer aldığını belirterek kararın Kosova halkı adına alındığına dikkat çekti. AAK temsilcisi Besnik Tahiri ise Meclis'in, Mevzuat Komisyonunun ve diğer kurumların konuya daha ciddi yaklaşması gerektiğini ifade etti. Sırbistan kaynaklı deliller de raporda gündemde Ombudsman raporunda, Sırbistan tarafından sunulan delillerin ve diğer materyallerin, bunlar arasında yayınların ve literatürün kabulü ile değerlendirilmesi konusunda da kaygılar dile getirildi. Rapora göre bu hususlar, yargılama sürecinin güvenilirliği açısından soru işaretleri doğuruyor. Raporda, Kosova Meclisi ve Hükümetine Lahey’deki yargılamaları izleyecek bağımsız bir mekanizma oluşturulmasını sağlama önerisinde bulunuldu. Ayrıca yargılama süreçlerinde tespit edilen kaygıların Avrupa Konseyi ve diğer uluslararası mekanizmalara iletilmesi istendi. Ombudsman, Kosova Özel Mahkemesine de bağışçı ülkelerle yapılan tüm iletişimlere ilişkin raporları yayımlama çağrısında bulundu. Bu iletişimlerin şeffaf ve kamuoyunun erişimine açık olması gerektiği vurgulandı.

Arnavutluk'un başkenti Tiran'da üniversite öğrencilerinin eğitim koşullarının iyileştirilmesi talebiyle yapılan gösteride gerginlik yaşandı. Tiran'daki Eğitim Bakanlığı önünde başlayan gösteriye öğrencilerin yanı sıra vatandaşlar da katıldı. Göstericiler Bakanlık binasına ve bölgede bulunan bazı işletmelere molotofkokteyli fırlatarak ufak çaplı yangına neden oldu. Ayrıca göstericiler Bakanlık ve emniyet güçlerine taş fırlattı, çöp konteynerlerini ateşe verdi. Bunun üzerine emniyet güçleri göstericileri dağıtmak için tazyikli su ve göz yaşartıcı gaz kullandı. Olaylarda bazı göstericiler yaralandı. Eğitim hayatları boyunca yaşadıkları sorunların çözümü için hükümetten destek talep ettiklerini söyleyen öğrenciler, eğitim koşulları, yetersiz yatırımlar, yüksek kira maliyetleri, öğrenci yurtlarının eksikliği ve güncelliğini yitirmiş müfredatlar gibi sorunlarla karşı karşıya olduklarını belirtiyor. Öğrenciler, gösterilerini sonraki günlerde de sürdüreceklerini duyurdu.

Priştine’deki ilkokul ve ortaokullarda görev yapan teknik personel, maaşlarının ödenmemesi ve ödemelerde yaşanan sürekli gecikmeler nedeniyle grevlerini sürdürüyor. Çalışanlar, yaklaşık üç yıldır devam ettiğini belirttikleri sorunun çözülmesini ve birikmiş maaşlarının ödenmesini talep ediyor. Priştine’deki “Gjergj Fishta” İlkokulu’nun teknik sorumlusu Ilmi Buzuku, iki aydır maaş alamadıklarını belirterek grevi, haklarını elde etmek için başvurdukları son yol olarak gördüklerini söyledi. Buzuku, ödemelerdeki gecikmelerden şirketin belediyeyi, belediyenin ise ödeme yapılmamasını sorumlu tuttuğunu ifade etti. Maaşları ödenene kadar grevi sonlandırmayı düşünmediklerini belirten Buzuku, temizlik çalışmalarına ilişkin ise şu açıklamada bulundu: “İki aydır maaşlarımızı alamıyoruz. Şirket suçu belediyeye atıyor, belediye ise parayı serbest bırakmıyor. Grevdeyiz ve maaşlarımız ödenene kadar çalışmayı düşünmüyoruz. Tuvaletleri grevde olsak da olmasak da temizlememiz gerekiyor. Bu işi yapabiliriz ancak sınıflardaki diğer işleri yapmayacağız.” Okul müdürü Suphije Zhitia ise hijyenin sağlanmasının hizmet sağlayıcı şirketin sorumluluğunda olduğunu belirterek çalışanların tepkilerini dile getirme hakları bulunduğunu söyledi. Zhitia, grev sırasında da tuvaletlerin temiz tutulmasının önemli olduğunu vurgulayarak okulun günlük yaklaşık 1.000 kişi tarafından kullanıldığını ifade etti. “Maaş almadan kimse çalışamaz” Teknik personelin yaşadığı ekonomik sıkıntılara da dikkat çeken Buzuku, maaşların gecikmesi nedeniyle borçlarının arttığını belirtti. Talepleri karşılanana kadar grevi sürdüreceklerini söyleyen Buzuku, çalışanların kredi borçlarının da gecikmeler nedeniyle ağırlaştığını dile getirdi. Okul müdürü Zhitia ise tarafların sorunun çözümü için zamana ihtiyaç duyduğunu belirterek ilgili tarafların sorumluluklarını yerine getirmesini beklediklerini söyledi. Priştine’deki okullarda görev yapan grevdeki teknik personel, birikmiş maaşları ödenene kadar eylemlerini sürdürmekte kararlı olduklarını ifade ediyor.

Savunma Bakanı Ejup Maqedonci, NATO Genel Sekreter Yardımcısının Operasyonlardan Sorumlu Yardımcısı Burcu San ile bir araya geldi. Görüşmede güvenlik alanındaki gelişmeler, mevcut tehditler ve Kosova ile NATO arasındaki iş birliğinin geliştirilmesi ele alındı. Maqedonci, Facebook üzerinden yaptığı açıklamada, NATO ile iş birliğinin İttifakın Danışmanlık ve İrtibat Ekibi aracılığıyla sürdürüldüğünü belirtti. Kosova’nın NATO üyeliğine yönelik kararlılığını yineleyen Maqedonci, Kosova Güvenlik Gücü’nün (KGG) modernizasyon, askerî personelin eğitimi ve ortak ülkelerin doktrinleri doğrultusunda geliştirildiğini ifade etti. Bu çalışmaların, Güvenlik Gücü’nün NATO standartlarına yakınlaştırılmasını amaçladığını vurguladı. Maqedonci’nin açıklamasına göre Burcu San, Kosova’nın Ukrayna’ya verdiği destekten duyduğu memnuniyeti dile getirdi. Bu kapsamda, Birleşik Krallık ile yürütülen Interflex misyonu aracılığıyla Ukrayna askerlerinin eğitilmesine ve Mayın Temizleme Koalisyonu çerçevesindeki çalışmalara sağlanan katkı öne çıktı. Görüşmede ayrıca Kosova’da savunma sanayisinin geliştirilmesi ve Kapsamlı Savunma Programı’nın uygulanması konuları ele alındı. Maqedonci, bu girişimlerin Kosova’nın savunma kapasitesinin güçlendirilmesi, devletin dayanıklılığının artırılması ve güvenlik tehditleriyle mücadelede toplumun tüm kesimlerinin sürece katılımının sağlanması açısından önem taşıdığını belirtti.

UNICEF Kosova Başkan Yardımcısı Benjamin Fisher ve Çocuk Hakları Uzmanı Teuta Halimi ile gerçekleştirilen görüşmede, Kosova İstatistik Ajansı tarafından UNICEF’in teknik desteğiyle yürütülen MICS 2025 araştırmasının güncel bulguları değerlendirildi. Görüşmede özellikle Roman, Aşkali ve Mısırlı topluluklara ilişkin veriler üzerinde duruldu. Araştırmanın, bu topluluklarda yaşayan çocukların haklarının, yaşam koşullarının ve ihtiyaçlarının daha iyi anlaşılmasına sağlayabileceği katkılar ele alındı. Görüşmede ayrıca, çocuk haklarının korunması ve tüm çocukların haklardan eşit biçimde yararlanmasının desteklenmesi için güvenilir verilere dayalı politikaların önemine dikkat çekildi. Toplulukların ihtiyaçlarının doğru tespit edilmesi ve çocuklara yönelik politikaların güçlendirilmesi amacıyla ilgili kurumlar arasında iş birliği ve koordinasyonun sürdürülmesinin önem taşıdığı belirtildi.

Kosova, enerji güvenliğini güçlendirmek amacıyla batarya depolama sistemlerine toplam 236,7 milyon dolarlık yatırım yapacak. Başbakan Albin Kurti, yeni kurulan Enerji Depolama Kurumu’nun (KRE) ilk yönetim kurulu toplantısına katıldı. Başbakanlık Ofisi’nin açıklamasına göre projenin 202 milyon doları ABD’nin Milenyum Mücadelesi Kurumu (MCC) aracılığıyla sağlanan hibeden, 34,7 milyon doları ise Kosova hükümetinin katkısından karşılanacak. Kurti, yeni sistemin fazla enerjinin depolanmasını ve talebin arttığı saatlerde şebekeye verilmesini sağlayacağını belirtti. Tamamı Kosova Cumhuriyeti’ne ait olacak KRE, İstog’daki 125 megavat gücünde ve 250 megavat-saat kapasiteli batarya sistemini işletecek. Buna ek olarak, KOSTT’un Ferizovik’deki sistemi 90 megavat-saat depolama kapasitesi sağlayacak. Böylece kamuya ait toplam enerji depolama kapasitesi 340 megavat-saate ulaşacak. Kurti’ye göre yatırımlar, enerji arzının dengelenmesine ve yoğun talep saatlerinde elektrik ithalatına duyulan ihtiyacın azaltılmasına katkı sağlayacak.

Kosova Başbakanı Albin Kurti, İngiltere’nin Batı Balkanlar Özel Temsilcisi Dame Karen Pierce ile telefon görüşmesi gerçekleştirdi. Kosova Hükümeti tarafından yapılan açıklamaya göre Pierce, Kosova Cumhurbaşkanı’nın seçilmesi ve ülke kurumlarının tam anlamıyla işler hâle gelmesi dolayısıyla İngiltere Hükümeti ve Başbakan Andy Burnham’ın tebriklerini iletti. Pierce, görüşmede İngiltere’nin Kosova’ya, ülkenin demokratik ilerleyişine ve siyasi ile kalkınma süreçlerine yönelik tam ve sürekli desteğini yineledi. Başbakan Kurti ise tebrikleri dolayısıyla Pierce’a teşekkür ederek yeni stratejik ortaklıkların geliştirilmesi amacıyla İngiltere Hükümeti ile iş birliğini sürdürmeye hazır olduklarını ifade etti.  

Kosova Polisi Emniyet Müdürü Gazmend Hoxha, Napoli Müttefik Müşterek Kuvvetler Komutanı Amiral George M. Wikoff ve KFOR’un yeni komutanı Tümgeneral Roberto Vergori ile bir araya geldi. Görüşmede Kosova’daki güvenlik durumu ve kurumlar arasındaki iş birliğinin geliştirilmesi ele alındı. Kosova Polisi tarafından yapılan açıklamaya göre Hoxha, beraberindeki çalışma arkadaşlarıyla birlikte Amiral Wikoff ve Tümgeneral Vergori’yi kabul etti. Açıklamada, Hoxha’nın görüşme sırasında konuklarına Kosova’daki güvenlik durumu ve KFOR misyonuyla yürütülen karşılıklı iş birliği hakkında bilgi verdiği belirtildi. Görüşmede ayrıca güvenlik alanındaki diğer konuların yanı sıra Napoli Müttefik Müşterek Kuvvetler Komutanlığı ve KFOR misyonuyla iş birliğinin daha da geliştirilmesi konuları da değerlendirildi.

Kosova Meclis Başkanı Albulena Haxhiu, KFOR’un komuta devir teslim törenine katıldı. Törende Tümgeneral Özkan Ulutaş, görevi halefi Tümgeneral Roberto Vergori’ye devretti. Haxhiu, Facebook hesabından yaptığı paylaşımda, iki görev dönemi boyunca Kosova kurumlarıyla iş birliği içinde çalışan Ulutaş’a teşekkür etti. Bu süreçte Kosova Polisi’nin, yaklaşık üç on yıl boyunca yalnızca KFOR’un güvenlik sağladığı bölgelerde güvenliğin teminine dâhil olduğunu vurgulayan Haxhiu, şu ifadeleri kullandı: “Bu gelişme, kurumlarımıza duyulan güveni ve Kosova’da tesis edilen güvenliği ortaya koyuyor.” Haxhiu, KFOR’un yeni komutanı Roberto Vergori’ye görevinde başarılar dileyerek kendisine Kosova’ya hoş geldin mesajı verdi. Kosova Meclis Başkanı ayrıca, KFOR misyonuna yıllar boyunca sağladıkları katkılardan dolayı Türkiye ve İtalya’ya teşekkür etti. Haxhiu, “NATO ile ortaklığımız, Kosova’nın güvenliğinin ve Avrupa-Atlantik yolundaki ilerleyişimizin temel direği olmaya devam ediyor” ifadelerini kullandı.