Kosova Cumhurbaşkanlığı’ndan “İnfaz” Söylemine Sert Tepki

Milletvekili Haxhi Avdyli, Cumhurbaşkanı Vjosa Osmani’ye yönelik linç kampanyası ve tehditleri protesto ederek ‘GUXO’ partisindeki tüm görevlerinden istifa etti. Avdyli, sosyal medyada yaptığı açıklamada, nefret dili ve şiddet çağrılarına katılamayacağını vurguladı. Avdyli, Vetëvendosje milletvekili grubunda ve GUXO yönetiminde daha önce de siyasi görüş ayrılıkları yaşadığını, ancak durumun kamu önünde linç ve tehdit boyutuna ulaşmasını beklemediğini belirtti. İstifasıyla siyasette nefret diline karşı bir çağrı yapmak istediğini söyleyen Avdyli, siyasi farklılıklara rağmen saygı ve insanlığın korunması gerektiğini, Kosova’nın geleceğinin her şeyin üzerinde olduğunu öne sürdü.

Yerel Yönetim ve İdare Bakanı Elbert Krasniqi, Finlandiya’nın Priştine Büyükelçisi Evamari Laaksonen ile bir görüşme gerçekleştirdi. Krasniqi, Finlandiyalı diplomatla yerel yönetim ve kurumlar arası işbirliğinin derinleştirilmesi imkanlarını ele aldıklarını söyledi. “Bu görüşmede belediyelerin kapasitelerinin güçlendirilmesinin, tecrübe paylaşımının ve Kosova ile Finlandiya belediyeleri arasında ortaklıkların kurulmasının önemini vurguladık. Ayrıca atık yönetimi, acil durumlarla başa çıkma ve yerel düzeyde performans ile şeffaflığı artıran programların desteklenmesi gibi önemli alanlarda işbirliğini de görüştük.” diye açıkladı Krasniqi. Bakan, uluslararası işbirliğinin Kosova’da yerel yönetimin geliştirilmesi ve güçlendirilmesi için önemli bir dayanak olmaya devam ettiğini belirtti.

Kosova Demokratik Enstitüsü (KDI) araştırmacısı Eugen Cakolli, mevcut anayasal durumda, daha derin bir kurumsal krizi önlemek için Anayasa Mahkemesi'nin hızlı hareket etmesi ve cumhurbaşkanının kararnamesiyle ilgili geçici bir tedbir uygulama olasılığını değerlendirmesi gereğini dile getirdi. Cakolli, hukuk ilkesine göre kararnameler mahkeme tarafından aksi ispatlanana kadar geçerli kabul edilse de, bu durumda anayasal belirsizlikler acil bir tepki gerektiriyor. Bu uzmana göre bu adım, daha derin bir kurumsal krizin önüne geçmek için önemli. Cakolli ayrıca gerekli adımların atılmaması halinde ülkenin tartışmalı bir kurumsal sürece girebileceği uyarısında bulunarak, geçmişte Meclis başkan yardımcılarının seçilmesiyle ilgili yaşanan benzer anayasal karar süreçlerini hatırlattı. Cakolli’ye göre şimdiye kadarki uygulamalar, Anayasa Mahkemesi’nin hassas konularda çoğu zaman öncelikli ve hızlı şekilde hareket ettiğini gösteriyor. Cakolli, Kosova’nın zaten ikinci yılına tam anlamıyla işlevsel olmayan kurumlarla girdiğini ve bunun vatandaşların devlet kurumlarına olan güvenini zedeleyebileceğini söyledi. Cumhurbaşkanının rolüne ilişkin değerlendirmesinde ise Cakolli, Vjosa Osmani’nin seçim tarihini belirlemesi açısından hukuki bir engel bulunmadığını, ancak kısa bir süre daha bekleyebileceğini ifade etti. “Eğer önümüzdeki günlerde Anayasa Mahkemesi bir karar vermezse, Cumhurbaşkanı anayasal ve yasal yetkilerini kullanarak seçim tarihini belirlemek zorunda kalacaktır. Bu, ülkede hukuki güvenliğin korunması açısından gereklidir.” diye belirtti KDI araştırmacısı Eugen Cakolli.

Başbakan Albin Kurti, geçen Cuma günü QUINT büyükelçileri ile yaptığı toplantıda son siyasi durumun gündeme gelmediğini açıkladı. Kurti, söz konusu toplantının önceden planlandığını vurgulayarak, “Bu konuyla ilgisi yoktu. Toplantı daha önce kararlaştırılmıştı” dedi.

Başbakan Albin Kurti, Dönüş ve Topluluklar Bakanı Nenad Raşiç’in açıklamasına ilişkin olarak fazla detay vermek istemedi. Raşiç, dün yaptığı açıklamada Kurti’nin Deçan Manastırı mülkiyetinden kendisi adına 24 hektar arazi tahsis ettiğini söylemişti. Kurti, bu konuya ilişkin açıklamanın zaten bizzat bakan ve hükümet sözcüsü Arlind Manxhuka tarafından yapıldığını belirtti. “Zaten sözcüm Arlind ve bakan konuya açıklık getirdi,” diyen Kurti, açıklamayı kısa tutarak bir etkinliğe katıldıktan sonra araca bindi. Etkinlik, Dünya Kadınlar Günü vesilesiyle düzenlenmişti.

Eski Başbakan Isa Mustafa, Cumhurbaşkanı Vjosa Osmani’nin Meclis’i feshetme kararının doğru olduğunu değerlendirdi. Mustafa, “Bu durumda Cumhurbaşkanı Osmani’nin Meclis’i feshetme kararıyla doğru davrandığına inanıyorum. Görev süresi boyunca belki de nadir olarak doğru bir adım attı.” dedi. Kosova Demokratik Birliği’nin (LDK) eski başkanı da olan Mustafa, Kosova’da Anayasa’nın farklı yorumlarla okunduğunu belirtti. Buna rağmen Kosova Anayasa Mahkemesi’nin kararlarına saygı duyulması gerektiğini vurgulayan Mustafa, mahkemeye yönelik eleştirilerin doğru olmadığını ifade etti. Eski Başbakan ve eski LDK lideri Mustafa, Anayasa’nın cumhurbaşkanının görev süresi dolmadan en geç 30 gün önce seçilmesi gerektiğini açık bir şekilde belirttiğini söyleyerek, bu nedenle Osmani’nin aldığı kararı haklı bulduğunu dile getirdi. Cumhurbaşkanı Osmani ise geçen Cuma günü düzenlediği basın toplantısında, bundan bir gün önce yani Perşembe günü yapılan ve cumhurbaşkanı seçiminin gerçekleştirilemediği oturumun ardından Meclis’i feshettiğini açıklamıştı. Söz konusu oturum ise, yeni cumhurbaşkanının seçilmesi için son tarih olarak belirlenmişti.

Sırbistan, Dünya Ekonomisi tarafından yayımlanan son küresel endekse göre yolsuzluk algısının yüksek olduğu ülkeler arasında yer almaya devam ediyor. Söz konusu endeks, Transparency International-Uluslararası Şeffaflık Örgütü tarafından hazırlanan Yolsuzluk Algısı Endeksi’ne dayanıyor ve 0 ile 100 arasında bir ölçeğe dönüştürülüyor. Bu ölçekte 0, devlet kurumlarında tam yolsuzluğu; 100 ise yönetimde yolsuzluk algısının bulunmadığını ifade ediyor. 2025 yılı verilerine göre, yolsuzluk seviyesinin en düşük olduğu ülkeler çoğunlukla Kuzey Avrupa ekonomileri oldu. Listenin başında 100 puanla Danimarka yer alırken, onu 97,4 puanla Finlandiya takip etti. İlk sıralarda ayrıca 88,3 puanla Lüksemburg, Norveç ve İsviçre bulunurken; 87 puanla İsveç, 84,4 puanla Hollanda, 83,1 puanla İzlanda ve İrlanda, 80,5 puanla ise Almanya yer aldı. Listenin diğer ucunda ise Sırbistan bulunuyor. Ülke, endekste yalnızca 28,6 puan alarak devlet yönetiminde yolsuzluk algısının çok yüksek olduğu ülkeler arasında gösterildi. Küresel endeksin görsel haritasında Sırbistan, Avrupa’da yolsuzluk seviyesinin en yüksek olduğu ülkeleri temsil eden kahverengi renkle işaretlendi. Bölge sıralamasında Sırbistan’ın ardından 26 puanla Bosna‑Hersek yer aldı ve bu ülke küresel yolsuzluk algısı endeksinde daha da alt sıralarda konumlandı.

Priştine’de konut satın almak birçok aile için giderek daha zor hale geliyor. Başkentin çevre bölgelerinde metrekare fiyatları yaklaşık 1.400 euroya ulaşırken, merkeze yakın bölgelerde bu rakam 2.800 euronun üzerine çıkıyor. Şehrin en çok tercih edilen yerleşim bölgelerinden biri olarak gösterilen Mati 1’de ise metrekare fiyatları şu anda yaklaşık 1.100 ila 1.400 euro arasında değişiyor. Kosova İstatistik Ajansı verilerine göre, 2025 yılının üçüncü çeyreğinde Priştine’de konut fiyatları bir önceki yılın aynı dönemine kıyasla yüzde 4,3 arttı. İnşaat şirketi sahipleri, konutlara olan talebin yüksek olduğunu belirtirken fiyat artışlarının nedenlerini de sıralıyor. İnşaat firması sahibi Arif Dermishi, şu anda metrekareyi yaklaşık 1.250 eurodan sattıklarını belirterek maliyetlerdeki artışın fiyatları baskıladığını söyledi. Dermishi, “Fiyatı bu seviyede tutmayı umuyoruz ancak bu kolay değil. İnşaat maliyetleri yüzde 20–30 oranında arttı. İş gücü eksikliği var ve çalışan bulmak zorlaştı. Ayrıca Avrupa Birliği standartlarında inşaat yapmak zorundayız. Arazi sahiplerinin payı da fiyatları yükselten önemli bir unsur. Bu bölgede arazi sahipleri yüzde 42’ye kadar pay talep ediyor” dedi. Önümüzdeki aylarda konut fiyatlarının daha da artabileceği uyarısı da yapılıyor. Dermishi, İran’daki savaşın bile maliyetleri etkilediğini belirterek, “Sadece dün bile İran’daki savaş nedeniyle betonun metreküp fiyatı 8–9 euro arttı. Elektrik malzemelerinde ise yüzde 40’a varan artışlar var” ifadelerini kullandı. Ekonomi uzmanları ise fiyatların yüksek kalmasının önemli nedenlerinden birinin diaspora talebi olduğunu söylüyor. Ekonomi profesörü Fidan Qerimi, “Kosovalı aileler için fiyat artışları ciddi zorluklar yaratıyor. Diaspora en büyük alıcı konumunda. Havale ve yabancı yatırım verilerinde konut alımının arttığını görüyoruz. Artan talep de doğal olarak fiyatları yükseltiyor” dedi. Priştine’de fiyatların yüksek olması nedeniyle bazı alıcılar çevre belediyelere yöneliyor. Bunlardan biri olan Kosova Ovası’nda da son yıllarda konut fiyatları yükseldi. Bu bölgede dairelerin metrekare fiyatı yaklaşık 900 eurodan başlıyor; inşaatı devam eden projelerde ise fiyatlar nispeten daha düşük seviyelerde bulunuyor.

Başbakan Albin Kurti, Dünya Kadınlar Günü dolayısıyla Kosova Cinsiyet Eşitliği Ajansı tarafından düzenlenen etkinlikte yaptığı konuşmada, nüfusun yarısının yeterince temsil edilmediği bir yerde demokrasinin güçlü olamayacağını söyledi. “Haklar, adalet, eylem” temasıyla düzenlenen etkinlikte konuşan Kurti, gerçek eşit adaletin ancak kadınların toplumdaki somut rolünün takdir edilmesiyle mümkün olacağını ifade etti. Kurti, “Eşit adalet demek, kadınların sadece seçmen değil aynı zamanda karar verici olması demektir. Bu da siyasette, liderlikte ve kamu kurumlarında eşit temsil ile ülkemizin geleceğinin şekillendirilmesine anlamlı katılım anlamına gelir. Nüfusunun yarısı yeterince temsil edilmeyen bir demokrasinin güçlü olması mümkün değildir. Bu aynı zamanda cinsiyete dayalı şiddete sıfır tolerans anlamına gelir; yalnızca açıklamalar değil, uygulanan koruma kararları, faillerin hesap vermesi ve hayatta kalanların erişilebilir hukuki yardım ile sığınma ve ekonomik destek imkânlarıyla desteklenmesi demektir.” dedi. Başbakan Kurti ayrıca ‘Super Puna’ platformu aracılığıyla 12 binden fazla kadının istihdam edilmesinin desteklendiğini söyledi. Kurti’ye göre Aileler için Hükümet programından yararlananların yüzde 55’ini kadınlar oluşturuyor. Ayrıca yaklaşık 80 bin yeni annenin maddi destek aldığını, 400 binden fazla çocuğun çocuk yardımlarından faydalandığını belirten Kurti, bu destekler sayesinde yaklaşık 100 bin kadının ilk kez banka hesabı açtığını ifade etti. Kurti konuşmasını, “Eşitlik bir vaat değil; çalışma, karar alma ve bütçe meselesidir,” sözleriyle tamamladı.

Kosova Cinsiyet Eşitliği Ajansı, “Haklar, Adalet, Eylem” küresel temasıyla Dünya Kadınlar Günü olan 8 Mart’ı düzenlediği etkinlikle andı. Etkinlikte konuşan Meclis Başkanı Albulena Haxhiu, kadın haklarının bir toplumun özgürlük ve demokrasiyi nasıl anladığının en önemli göstergelerinden biri olduğunu söyledi. Haxhiu, bir ülkenin kadınları ve kız çocuklarını nasıl gördüğünün o ülkenin özgürlüğünün en dürüst aynası olduğunu vurguladı. Kadın haklarının tarih boyunca bir “armağan” olarak verilmediğini belirten Haxhiu, bunun kadınların uzun yıllar süren mücadelesi sayesinde kazanıldığını ifade etti. “Kadın hakları yalnızca kadınların meselesi değildir. Bu haklar, bir toplumun özgürlüğü ve demokrasiyi nasıl kavradığının standardıdır. Tarih bize gösterdi ki bugün doğal kabul ettiğimiz her hak, bir kadının sesini yükseltmesi, bir başkasının protesto etmesi ve birinin de adaletsizliği normal olarak kabul etmeyi reddetmesi sayesinde kazanılmıştır,” dedi. Haxhiu, Kosova’nın yasal düzenlemelerde önemli ilerlemeler kaydettiğini ancak gerçekliğin hala yapılacak çok şey olduğunu gösterdiğini belirtti. Pek çok kadının aile içi şiddet, ekonomik eşitsizlik ve karar alma mekanizmlarına ile iş gücü piyasasına erişimde engellerle karşı karşıya kaldığını söyledi. Kosova Meclisi Başkanı olarak parlamenter denetim mekanizmalarını güçlendirme sözü veren Haxhiu, ilgili kurumların yasaları uygulama konusundaki sorumluluklarının da hatırlatılacağını ifade etti. Haxhiu ayrıca, yasal düzenlemelerin ve politikaların önemli olduğunu ancak gerçek değişimin insanların günlük hayatında hissedilmesi gerektiğini söyledi. Bu değişimin somut örneklerinden birinin de 2021 Kosova parlamento seçimleri olduğunu belirterek, bu seçimlerde birçok kadın milletvekilinin cinsiyet kotasına ihtiyaç duymadan seçildiğine dikkat çekti.